Na maandenlang actie voeren krijgen Rijksambtenaren alsnog een loonsverhoging, mede vanwege de oplopende prijzen. © ANP
Oud-DNB-president Wellink waarschuwt voor te hoge looneisen
Nederland stevent af op horrorscenario stagflatie:
’Kost ons koopkracht en banen’
Amsterdam
Connie de Jonge
„Stagflatie klinkt behoorlijk griezelig. En dat is het ook”, zegt beheerder en econoom Edin Mujagic van beleggingsfonds Hoofbosch.
„Het betekent voor de meesten van ons niet veel goeds. Voor ondernemers niet en voor consumenten niet. Zeker als stagflatie langer dan een paar maanden aanhoudt, gaat het bij iedereen pijn doen. Je bent er als land bovendien niet zomaar vanaf.”
Stagflatie is een term die bedacht werd begin jaren zeventig. Toen ontstond, als gevolg van de eerste grote oliecrisis, een situatie die volgens de economische modellen eigenlijk helemaal niet kon. De economie k
romp (stagnatie dus), maar de prijzen bleven stijgen (inflatie). Het ’horrorscenario’ bezorgde de experts de rillingen.
Op het randje
Tot die tijd dacht iedereen dat de markt ervoor zou zorgen dat vraag en aanbod weer in evenwicht kwamen. Dat bleek niet te kloppen. „Nu zitten we in een situatie van stagflatie light”, aldus Mujagic. „De economische groei valt in de hele eurozone terug en de prijzen schieten de lucht in. Dat is een dodelijke combinatie.”
Volgens oud-president van De Nederlandsche Bank Nout Wellink „staan we op het randje van stagflatie” met een economische groei van 0,1 procent in het eerste kwartaal en een inflatie die richting de 3 procent gaat. „Met wat er allemaal nog op ons afkomt, zal het daar niet bij blijven. Het ziet er niet best uit. Voor Nederland niet en voor Europa niet”, zegt hij.
Olievlek
Zelfs als Trump de oorlog met Iran morgen beëindigt, zitten we nog vele maanden met de gevolgen. Wellink: „Er zijn installaties in het Midden-Oosten beschadigd. Het kost tijd om die te herstellen. Bovendien liggen er twee- tot drieduizend schepen vast. Die kunnen niet in één keer de Straat van Hormuz uit.”
https://archive.ph/o/ewz7p/https://...len-met-7-procent-gaan-stijgen/150456234.html
Tot nu toe merkte de consument de gevolgen hiervan vooral aan de pomp. Maar intussen zijn er ook prijsstijgingen merkbaar op andere terreinen. Die effecten verspreiden zich - naarmate de blokkade langer voortduurt - als een olievlek, voorziet Rabo-econoom Hugo Erken. ,,Spullen in de winkel worden duurder, uiteindelijk worden de hogere energiekosten ook in een knipbeurt bij de kapper doorberekend.”
Vertrouwen
Bedrijven moeten wel. Niet alleen hun brandstof- en energiekosten lopen op, ook hun grondstoffen worden snel duurder. ,,Ik wil ervoor waken paniek te zaaien”, zegt Erken. ,,Maar als de Straat van Hormuz lange tijd dicht blijft, ontstaan wereldwijd meer knelpunten in de levering van olie en loopt de inflatie in Nederland nog harder op. Mensen gaan daardoor minder uitgeven, die zijn heel gevoelig voor oplopende prijzen. En bedrijven stellen hun investeringen uit.”
Mujagic maakt zich zorgen. ,,Als zo’n periode van stagflatie een maand of twee duurt, is dat niet zo erg. Maar stel dat het langer aanhoudt, dan moet je gaan vrezen voor de baan die je hebt. En dan wordt het ook moeilijker om een nieuwe baan te vinden. Bedrijven zetten het mes in hun organisatie omdat hun kosten oplopen. En tegelijkertijd krijgt de koopkracht van de burger een klap.”
’We moeten voorkomen dat er olie op het vuur wordt gegooid door hoge looneisen en wens om iedereen te compenseren’
Nout Wellink
Voormalig president De Nederlansche Bank
Looneisen
Wellink vreest vooral voor een verkeerde reactie op alle ontwikkelingen. ,,Om de pijn te verzachten zullen de vakbonden met stevige looneisen komen. Dat is alleen het verkeerde recept. Ik hoop dan ook dat werkgevers en werknemers samen tot afspraken komen. Net als dat in de jaren zeventig uiteindelijk is gebeurd, na twee oliecrises. We moeten voorkomen dat er olie op het vuur wordt gegooid.”
Hij waarschuwt ook het kabinet. Dat moet niet alles uit de kast trekken om de pijn van stagflatie te verzachten, zoals tijdens de coronapandemie is gebeurd. ,,Laat ze dat beperken tot de mensen die het echt nodig hebben. De overheidsschuld is al te hoog, we kunnen niet blijven compenseren. Bovendien willen we als land ook meer uitgeven aan zorg, defensie en aan klimaat. We staan voor enorme uitdagingen.”
Rente omhoog
Mujagic pleit voor snel ingrijpen door de Europese Centrale Bank. ,,Een deel van deze ellende is door de ECB zelf veroorzaakt. Ze hebben veel te lang gewacht om in te grijpen toen de inflatie vanaf 2020 ging stijgen. Ze hadden de rente eerder en forser moeten verhogen, maar dat hebben ze nagelaten. Ze waren bang dat de schuldenlast voor landen als Italië te zwaar zou worden.”
Hij hoopt dat de ECB ervan heeft geleerd. ,,Als ze nu op korte termijn de rente optrekken kunnen de markten dat zien als een signaal dat het de bank niet een tweede keer zo’n fout maakt”, zegt Mujagic. Het zal de inflatieverwachting temperen en dat sijpelt door. ,,Als vakbond zit je dan toch anders aan tafel, dan eis je geen torenhoge loonsverhoging.”
Op de langere termijn leidt een lagere inflatieverwachting ertoe dat ook de werkelijk prijsstijgingen afnemen en de economie weer herstelt. Dat is alleen wel een kwestie van lange adem.
