De import van eieren uit Oekraïne naar de Europese Unie is sinds het uitbreken van de oorlog in 2022
explosief gestegen. Waar in dat jaar nog ongeveer 13.000 ton aan schaaleieren werd ingevoerd, liep dat volume in korte tijd op tot meer dan 85.000 ton. Deze groei is het directe gevolg van het besluit van de EU om handelsbeperkingen tijdelijk op te heffen, bedoeld als economische steunmaatregel voor Oekraïne.
Tegelijkertijd roept deze sterke toename vragen op over voedselveiligheid en controle. Uit gegevens van het Europese snelle waarschuwingssysteem RASFF blijkt dat er sinds september 2023 veertien meldingen zijn gedaan over Oekraïense eieren en eiproducten. Het gaat daarbij om uiteenlopende problemen, variërend van microbiologische verontreiniging en etiketteringsfouten tot resten van verboden antibiotica.
Met name de aanwezigheid van nitrofuranen baart zorgen. Deze antibiotica, waarvan het afbraakproduct AOZ in meerdere gevallen werd aangetroffen, zijn in de EU al sinds de jaren negentig verboden vanwege mogelijke schadelijke effecten op de gezondheid. Volgens het Duitse Bundesinstitut für Risikobewertung (BfR) kunnen voor deze stoffen geen veilige grenswaarden worden vastgesteld, waardoor elke aanwezigheid als ongewenst geldt.
De meeste meldingen komen uit lidstaten aan de oostgrens van de EU, zoals Polen, Hongarije en Slowakije. Dat is niet verrassend: een groot deel van de Oekraïense landbouwproducten komt via deze landen de Europese markt binnen. Daar worden ze gecontroleerd, verwerkt of doorgevoerd naar andere lidstaten. Hierdoor duiken problematische partijen zelden direct op bij controles in landen als Duitsland of Nederland.
Een complicerende factor is dat veel van de geïmporteerde eieren niet als zodanig in de winkel terechtkomen. In plaats daarvan worden ze verwerkt tot producten zoals pasta, bakwaren, sauzen en kant-en-klaarmaaltijden. Voor deze bewerkte voedingsmiddelen geldt doorgaans geen verplichting om de herkomst van de gebruikte eieren te vermelden. Voor consumenten is het daardoor vrijwel onmogelijk te achterhalen waar de ingrediënten vandaan komen.
Daarnaast spelen verschillen in regelgeving en productiestandaarden een rol. Hoewel bepaalde antibiotica ook in Oekraïne verboden zijn, liep de nationale wetgeving lange tijd achter op die van de EU. Een recente hervorming, die op 1 maart in werking trad, moet de regels verder in lijn brengen met Europese normen. Ook op het gebied van dierenwelzijn bestaan verschillen: houderijsystemen die in de EU grotendeels zijn uitgefaseerd, zoals bepaalde vormen van kooihuisvesting, zijn in Oekraïne nog toegestaan.
Het huidige beeld is dan ook dubbel. Enerzijds groeit de handel in Oekraïense eieren snel en biedt deze economische kansen. Anderzijds laten controles zien dat er incidenteel problemen optreden, met name rond verboden stoffen. Daarmee komt een bredere vraag naar voren: hoe goed zijn productie, controle en transparantie binnen de Europese voedselketen op elkaar afgestemd – en in hoeverre weten consumenten wat er uiteindelijk op hun bord ligt?
“Waar blijft de druk van de altijd zo ‘bezige’ Europese Commissie onder leiding van haar machtige consiglieri?” vraagt onderzoeksjournalist Marc van der Vegt zich af.
Oud-Statenlid Eelco van Hoecke voegt toe: “Te bizar voor woorden. Onze boeren wordt het werken nagenoeg onmogelijk gemaakt door strenge regels. Ondertussen wordt de EU overspoeld door Oekraïense eieren die vol zitten met antibiotica. Dan zijn regels blijkbaar ineens niet meer belangrijk.”
www.nieuweoogst.nl
gezondnu.nl
) ook heel goed.
goed he!