Lievergezond
Well-known member
Esso De Bel in Waalwijk gebruikt een - omstreden - leeftijdscanner. © Paul van Baardwijk / (inzet: BD)
Esso De Bel in Waalwijk gebruikt een - omstreden - leeftijdscanner.
Wat je ook koopt, scanner checkt ongevraagd je leeftijd bij tankstations: ‘Dit mag helemaal niet’
Mag een pomphouder zomaar gezichten van klanten analyseren om te controleren hoe oud ze zijn? Ja, zegt de uitbater van zo’n vijftig tankstations in Nederland. Maar klant Frank Versteegh, die het aankaartte, en de Autoriteit Persoonsgegevens weten beter: „Dat is verboden, tenzij een specifieke uitzondering van toepassing is.”
Gert-Jan Buijs
7 januari 2026
Ploeink! Ongeveer zo klinkt het piepje uit een apparaatje rechts van de kassa van het Esso tankstation langs de Midden-Brabantweg bij Waalwijk en een onbekend aantal andere pompstations in ons land. Het is een zogeheten MyCheckr Mini. Tegelijk met het geluidje schiet een blauw lampje op groen: goedgekeurd.
Het is precies dat apparaat dat onlangs bij Frank Versteegh totaal in het verkeerde keelgat schoot. En Frank is geen manneke die je zomaar jonger dan 18 jaar zou kunnen schatten. „Welnee. Ik ben 52”, zegt de Waalwijker. „Maar sinds een paar maanden wordt er bij benzinestations naar je ID of paspoort gevraagd.”
Er stond vooraf geen aankondiging bij de camera dat dit ging gebeuren, er is mij ook geen toestemming gevraagd
Frank Versteegh,Klant Esso Waalwijk
Dat klopt. Benzinestations van alle merken - dus niet alleen Esso - controleren sinds 1 oktober de legitimatie van iedereen die sigaretten of andere rookwaren koopt. Het doel: het personeel vrijwaren van discussies over leeftijd. Esso De Bel doet dat met een MyCheckr Mini. Bij andere tankstations zijn eventueel ook leeftijdscanners van andere merken in omloop.
„Ik vroeg dus bij Esso Waalwijk of ik mijn paspoort moest laten zien. Zegt die vriendelijke dame dat dat niet nodig was omdat het lampje op de camera op groen stond. Er stond vooraf geen aankondiging bij de camera dat dit ging gebeuren, er is mij ook geen toestemming gevraagd.”
‘Waar is dat lampje voor?’
Ook op deze dag eind december springt het lampje bij de aankoop van een zakje chips direct op groen. Dat kan ook niet anders met 62 jaar.
Voor de zekerheid stellen we toch de vraag: Waar is dat lampje voor? De vriendelijke dame achter de kassa antwoordt: „Dat is een ID-checker.” „Maar dat ding weet toch niet wie ik ben?’ „Nee, maar het weet wel dat je ouder dan 18 bent.”
Frank heeft de Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG) erop nageslagen. „Ik ben nog een keer teruggeweest om het zeker te weten. Er wordt een scan gemaakt. Daarachter zit artificial intelligence (AI). Die bepaalt of jij je moet legitimeren. Dat betekent dat je gegevens worden verwerkt en dat is verboden.”
‘Dit is allemaal niet OK’
Verder stelt hij dat er geen toestemming wordt gevraagd en dat ook mensen die geen sigaretten willen kopen worden gescand. „Dat is niet oké. De grens van wat mag schuift steeds verder op.”
Volgens Bovag-woordvoerder Stijn Oosterhoff is zo’n scanner een waardevolle aanvulling, die goed wordt ontvangen door klanten. „Als iemand zich niet wil legitimeren of geen papieren bij zich heeft, kan zo’n leeftijdsscan uitkomst bieden. Dat moet wel duidelijk worden gecommuniceerd.”
Of hier gegevens worden verwerkt, durft hij niet te zeggen. „Het is aan de leverancier van de scanapparatuur én de pomphouder om ervoor te zorgen dat de gebruikte middelen voldoen aan bestaande (avg)wetgeving.”
Dat is een apparaatje zonder enige opslag, laat staan een verbinding naar buiten toe.
Gerbert Vissers,Directeur Vissers Energy Group
Bij Esso De Bel mag het personeel niet met de pers praten. Gerbert Vissers doet dat wel. Hij is directeur van de Vissers Energy Group, die 50 bemande tankstations exploiteert, waaronder De Bel.
„Illegaal? Pertinent niet waar”, reageert hij. „Wij hebben inderdaad de MyCheckr. Dat is een apparaatje zonder enige opslag, laat staan een verbinding naar buiten toe. Het checkt of iemand ouder of jonger is dan 25 jaar, verder niets.”
Volgens hem is er niets aan de hand. „Wij hebben ons uitgebreid laten informeren en documentatie ontvangen waaruit blijkt dat wat wij doen is toegestaan.”
Wij zijn er heel blij mee. Het voorkomt heel veel agressie en voor 80 procent van de klanten is het ook fijner.
Gerbert Vissers ,Directeur Vissers Energy Group
Hij begrijpt de ophef over de MyCheckr niet. „Heel Nederland hangt vol met camera’s waarvan beelden worden opgeslagen en bekeken. Dat mag allemaal, maar dit dan niet?”
Ondertussen is hij dik tevreden met de MyCheckrs die op zijn tankstations zijn geïnstalleerd. „Wij zijn er heel blij mee. Het voorkomt veel agressie en voor 80 procent van de klanten is het fijner omdat ze hun ID niet hoeven te laten zien.”
De Autoriteit Persoonsgegevens is in Nederland de waakhond op het gebied van privacywetgeving. „Voor ons is het vastleggen en analyseren van een gezicht met behulp van een camerasysteem een verwerking van persoonsgegevens volgens de AVG, artikel 4”, zegt woordvoerder Herbert Brinkman.
Dat verbod geldt, tenzij een specifieke uitzondering van de AVG van toepassing is
Herbert Brinkman,Autoriteit Persoonsgegevens
„Het gaat hier om biometrische gegevens: persoonsgegevens die het resultaat zijn van een specifieke technische verwerking van fysieke kenmerken, waarmee identificatie of bevestiging van identiteit mogelijk is.”
Leeftijdsscanner zorgt voor flinke discussie bij pompstation
Volgens de AVG valt dit onder het verwerkingsverbod. „Dat verbod geldt, tenzij een specifieke uitzondering van toepassing is.”
Bij Esso Waalwijk lijkt geen uitzondering van toepassing te zijn. „Voor commerciële situaties zijn slechts twee uitzonderingen relevant: uitdrukkelijke toestemming van de betrokkene of een specifieke wettelijke grondslag met een zwaarwegend algemeen belang.”
‘Uitdrukkelijke toestemming’
Voor leeftijdscontrole bij de verkoop van tabak bestaat volgens Brinkman geen wettelijke bepaling die het gebruik van gezichtsherkenning voorschrijft of toestaat. „De wettelijke verplichting ziet uitsluitend op het controleren van de leeftijd, niet op het gebruik van biometrische middelen.”
Uitdrukkelijke toestemming moet door de klant vrij, geïnformeerd en actief worden gegeven, zegt hij. „Ook geldt een informatieplicht vooraf. De Autoriteit Persoonsgegevens vindt bovendien dat het verwerken van biometrische gegevens niet noodzakelijk is als minder ingrijpende alternatieven beschikbaar zijn, zoals een handmatige ID-controle.”
‘Nog steeds in overtreding’
Informeren doet De Bel ook, vindt Gerbert Vissers: „Als je binnenkomt, hangt er een oranje A4-poster met een NIX18-logo.” Esso-klant Frank Versteegh heeft die echter nooit gezien. „Ze kunnen alles zeggen. Misschien hangt hij er nu wel, maar ze zijn nog steeds in overtreding.”
Laatst bewerkt:
