### Inleiding – Amerika in de jaren 1970
In 1970 woog de gemiddelde Amerikaan zo'n 13 à 14 kilo minder dan vandaag de dag. Er bestonden geen diëten zoals we die nu kennen. Niemand telde calorieën. Sportscholen waren iets voor een kleine groep fanatiekelingen. En toch was obesitas nauwelijks een probleem. Wat was er toen anders? Dit is niet zomaar een verhaal over wilskracht. Het is een verhaal over een leefomgeving die dik worden eigenlijk onmogelijk maakte.
### De harde cijfers liegen niet
Begin jaren 1970 had de gemiddelde volwassen man in Amerika een gewicht van ongeveer 77–80 kg. Vrouwen zaten rond de 63–65 kg. Vandaag de dag liggen die gemiddelden 13–15 kg hoger, terwijl mensen ongeveer even lang zijn gebleven. Het percentage mensen met obesitas is van minder dan 15% in de jaren 70 gestegen naar ruim 40% nu. Dat gebeurde niet omdat Amerikanen plotseling lui of zwak werden. De wereld om hen heen veranderde fundamenteel.
### De keuken thuis zag er heel anders uit
Moeders en grootmoeders kookten vrijwel elke dag vers. Er werd weinig uit pakjes gegeten. Ontbijt was vaak havermout, eieren, toast met boter, spek. Lunch was een boterham met pindakaas, ham-kaas, restjes van gisteren of soep. Avondeten bestond uit vlees/vis, aardappelen/rijst/pasta, groenten uit blik of vers, en een sausje. Alles werd grotendeels zelf bereid. Diepvriesmaaltijden en kant-en-klaarproducten bestonden nog nauwelijks of waren heel duur en werden als armoedig gezien.
### Het formaat van een bord was veel kleiner
Borden, kommen en glazen waren letterlijk kleiner dan nu. Een standaard dinerbord had vaak een doorsnede van 22–24 cm, tegenover 28–32 cm vandaag. Daardoor paste er fysiek minder eten op. Mensen schepten één keer op en aten dat op. Er was geen gewoonte om bij te scheppen tot je vol zat. Visueel leek het bord vol, terwijl de calorie-inname laag bleef.
### Drie maaltijden per dag – en verder niets
Tussendoortjes waren minimaal. Er was geen 24/7 snackcultuur. Kinderen kregen hoogstens een appel, een koekje of een glas melk na school. ’s Avonds na het eten werd er niet meer gegeten. De koelkast ging ’s avonds eigenlijk op slot in veel huishoudens. De hele dag door eten en snacken zoals we nu doen, bestond gewoon niet.
### Hoe kinderen leefden in de jaren 70
Kinderen speelden buiten – urenlang. Fietsen, verstoppertje, honkbal, touwtjespringen, voetballen op straat. Er waren geen smartphones, tablets of gameconsoles die je binnen hielden. Schoolgaande kinderen liepen of fietsten vaak naar school. Lichamelijke opvoeding was serieus en dagelijks. Die constante, onbewuste beweging zorgde voor een veel hoger energieverbruik zonder dat iemand het een “workout” noemde.
### Wat er in de koelkast lag
Melk (vol, geen light), echte boter, eieren, kaas in blokken, restjes in glazen bakjes, groenten, vleeswaren, jam, mayonaise. Frisdrank was er wel, maar meestal alleen cola, sinas of 7-up – en die dronk je bij speciale gelegenheden of in kleine flesjes. Light-frisdrank bestond nog niet echt. Geen energiedrankjes, geen ijskoffie in flessen, geen yoghurtdrankjes met 20 g suiker per pakje.
### Suiker was een traktatie, geen basisvoedsel
Snoep, koek en taart aten mensen echt alleen in het weekend, op feestdagen of als beloning. Er zat geen suiker in brood, yoghurt, sausjes, ontbijtgranen. Cornflakes waren simpel en niet overgoten met suiker. Een glas sinaasappelsap werd als gezond gezien, maar je dronk het niet de hele dag door. De totale dagelijkse suikerinname lag vaak onder de 30–40 gram – tegenover 100+ gram nu.
### Dagelijkse wrijving en beweging
Alles kostte meer moeite. Geen elektrische ramen in auto’s, geen afstandsbediening voor tv, geen roltrap in elk winkelcentrum, geen Uber Eats. Je liep naar de winkel voor boodschappen (vaak meerdere keren per week), droeg tassen, maaide gras met een duwmaaier, hing was op. Die kleine beetjes beweging telden op tot honderden extra calorieën per dag.
### Fastfood was iets heel anders
McDonald’s, Burger King en Kentucky Fried Chicken bestonden al, maar het aanbod was beperkt. Porties waren veel kleiner. Een Big Mac, friet en milkshake was een uitzondering, geen wekelijkse routine. Drive-thru’s waren er nauwelijks. Je at fastfood misschien één keer per maand, niet meerdere keren per week.
### Het kantelpunt – wanneer alles veranderde
Rond 1980–1990 begon de verschuiving echt. Supermarkten vulden zich met light-producten, maar ook met ultra-bewerkte voeding. Porties werden groter. Frisdrank kwam in liters. Kinderen gingen meer binnen zitten door tv en computers. Voedingsadviezen richtten zich op vetarm in plaats van suikerarm. De voedselindustrie ontdekte dat suiker + vet + zout extreem verslavend werkt. Vanaf dat moment begon het gemiddelde gewicht snel te stijgen.
### Wat we zijn kwijtgeraakt
We zijn een leefomgeving kwijtgeraakt waarin slank blijven vanzelf ging. Geen apps die je eten tracken, geen personal trainers, geen obsessie met sixpacks – en toch was bijna niemand dik. Het zat hem niet in karakter of motivatie. Het zat in kleinere porties, echt eten, meer bewegen zonder erbij na te denken, en suiker als iets bijzonders in plaats van als standaardbrandstof.
www.westonaprice.org
www.loptimize.nl
:strip_icc():strip_exif()/i/2007686464.jpeg?f=fpa_original)
tweakers.net
