Lievergezond
Well-known member
De rendierhouderij is een belangrijke traditie en inkomstenbron voor de inheemse Sámi bevolking van Zweden. © Afp
Windparken en groen staal belangrijker dan eeuwenoude traditie
Bas van Brecht
In het Hoge Noorden botsen de vrij rondtrekkende rendieren steeds vaker met de ambities van de Zweedse mijnbouw-, energie- en bosbouwsector. De afgelopen jaren stapten Sámi-gemeenschappen herhaaldelijk met succes naar de rechter om hun leefgebied te beschermen. Als het aan de christendemocraten van Busch ligt, komt daar nu verandering in.
„Het is een industrie die zeer grote gebieden beïnvloedt, maar van beperkte economische betekenis is”, schrijft Busch in een opiniestuk in Svenska Dagbladet. Haar partij wil de rendierpopulatie verkleinen, subsidies herzien en de status van de rendierhouderij als ’nationaal belang’ schrappen.
Ook partijgenoot en minister van Plattelandszaken Peter Kullgren pleit voor een andere afweging: „Rendierhouderij moet belangrijk blijven, maar mag niet langer zwaarder wegen dan werkgelegenheid, energie, mijnbouw en infrastructuur.”
Groene energie of kolonialisme?
De inzet is groot. De uitgestrekte gebieden in Noord-Zweden waar de Sámi al eeuwen met hun rendieren rondtrekken, blijken rijk aan zeldzame aardmetalen en grondstoffen die cruciaal zijn voor de energietransitie. Europa wil minder afhankelijk worden van China en zet daarom vol in op mijnbouw, windparken en fabrieken voor batterijen en groen staal.
Koning Carl Gustaf van Zweden en koningin Silvia maken een rit op een rendierslee tijdens hun bezoek in het noorden van Zweden tijdens de Sámi Nationale Dag. © ANP
Volgens mensenrechtenorganisatie Amnesty International heeft die ontwikkeling grote gevolgen voor de Sámi. In een recent rapport wordt gesproken van ’groen kolonialisme’: infrastructuurprojecten die migratieroutes van rendieren doorsnijden en het traditionele leven onder druk zetten.
„Het is een voortdurend geval van landjepik. Dit is onze grootste bedreiging en het beïnvloedt de cultuur, het land, de mensen en de gezondheid van de Sámi”, zei Sámi-politicus Marianne Gröik eerder in gesprek met De Telegraaf.
Zweden onder vuur
Het recht op rendierhouderij is voor de Sámi geen gunst, maar een eeuwenoud recht dat is vastgelegd in Zweedse wetgeving. Alleen Sámi die lid zijn van een zogenoemd samidorp, een geografisch afgebakende gemeenschap, mogen rendieren houden. In totaal zijn er 51 van zulke dorpen, met samen zo’n 225.000 tot 280.000 dieren.
De Sámi houden jaarlijks een rendierparade en -race tijdens de Jokkmokkmarkt in Noord-Zweden. © De Telegraaf
Internationaal ligt Zweden al langer onder vuur. Zowel de VN als de Raad van Europa hebben kritiek geuit op de beperkte inspraak van de Sámi bij besluiten over landgebruik. Zweden heeft meerdere bindende verdragen ondertekend die het recht van de Sámi op hun cultuur beschermen, inclusief de rendierhouderij.
’Voor het grotere geheel’
De christendemocraten benadrukken dat zij die rechten en cultuur van de Sámi niet willen aantasten. Volgens Busch gaat het juist om een bredere afweging van belangen. „Het gaat niet om het ter discussie stellen van de rechten van de Sámi, maar om de noodzaak voor de staat om meer verantwoordelijkheid te nemen voor het grotere geheel.”
Een Sámi-vrouw van de Vilhelmina Norra Sameby observeert de beweging van de rendieren tijdens de selectie en het merken van de kalveren. © ANP
Binnen de Sámi-gemeenschap klinkt vooral woede en onbegrip. Critici stellen dat het voorstel haaks staat op bestaande wetgeving en internationale verplichtingen, en daarmee de fundamenten van de Zweedse rechtsstaat raakt.
Laatst bewerkt:
