Aantal tandartsen van buiten EU verdubbeld, terwijl studenten hier worden uitgeloot
Ronja Hijmans
Het tekort aan tandartsen in Nederland wordt steeds vaker opgevangen door mensen van buiten de Europese Unie. Zij komen onder meer uit Syrië, Zuid-Afrika, Turkije, Brazilië en Irak. Het aantal tandartsen dat van buiten de EU naar Nederland komt, is in vijf jaar tijd meer dan verdubbeld. Dat blijkt uit cijfers van het Academisch Centrum Tandheelkunde Amsterdam (ACTA), de tandheelkundige opleiding in Amsterdam die het toelatingsproces voor mensen van buiten de EU begeleidt.
Om in Nederland als tandarts te mogen werken, moeten zij hun vakbekwaamheid laten toetsen en de Nederlandse taal leren. Pas daarna komen zij in aanmerking voor een BIG-registratie. Dit jaar volgen 120 mensen zo'n toelatingstoets, tegenover 53 kandidaten in 2021. Voor mensen met een Europees diploma is het makkelijker om hier als tandarts aan de slag te gaan. Voor hen geldt alleen de taaleis.
In totaal werken er op dit moment 2.287 tandartsen met een buitenlands diploma in Nederland. Jaarlijks komen daar gemiddeld 150 tot 200 tandartsen bij. Inmiddels is één op de vier werkzame tandartsen in Nederland afkomstig uit het buitenland, blijkt uit cijfers van de beroepsorganisatie van tandartsen, de Koninklijke Nederlandse Maatschappij ter bevordering van de Tandheelkunde (KNMT).
Hoe groot het tekort aan tandartsen is, verschilt per regio. In Zeeland is meer dan de helft van de tandartsen inmiddels opgeleid in het buitenland.
'Soms vind ik het niet goed genoeg en nemen we weer afscheid'
Dat zoveel tandartsen uit het buitenland naar Nederland komen, komt volgens KNMT-voorzitter Hans de Vries doordat er in Nederland al jarenlang te weinig tandartsen worden opgeleid.
Genoeg animo
Toch zijn er meer dan genoeg studenten die tandarts willen worden. Alleen al bij het Academisch Centrum Tandheelkunde Amsterdam (ACTA), een van de drie tandheelkundige opleidingen van het land, kwamen dit jaar meer dan tweeduizend aanmeldingen binnen. De financiële middelen om zelf meer tandartsen op te leiden zijn beperkt, stelt Etienne Verheijck, directeur Onderwijs van het ACTA. "Dat is een beleidskeuze vanuit het ministerie van OCW."
De Vries noemt het "pijnlijk" dat jonge mensen in de rij staan, maar soms drie keer op rij worden uitgeloot. "Ik kan me niet aan de indruk onttrekken dat kosten ook een belangrijke rol spelen."
Onbevoegde tandartsen
Bij de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd komen "regelmatig" meldingen binnen over mensen met een tandheelkundige opleiding van buiten de Europese Unie die niet bevoegd zouden zijn om in Nederland als tandarts te werken. Zo ontvangt de inspectie meldingen over het onbevoegd uitvoeren van behandelingen, zoals wortelkanaalbehandelingen, door mensen zonder BIG-registratie.
De Vries zegt dat tandartsen zonder BIG-registratie onder voorwaarden wel in een praktijk mogen werken, maar dan onder begeleiding van een geregistreerde tandarts. "Het kan wel dat je daarmee een tijdje werkt op weg naar een BIG-registratie, maar er moet dan wel echt toezicht zijn."
Zonder die begeleiding is het volgens hem "ondeugdelijk" en mogelijk onwettelijk. De Vries sluit niet uit dat het tekort aan tandartsen ertoe leidt dat praktijken die regels minder strikt naleven. "Bij nood breekt wet, kun je je bijna voorstellen dat het gebeurt. Maar we willen dat niet."
Het tekort aan tandartsen loopt de komende jaren naar verwachting verder op. Ook het Capaciteitsorgaan, een onafhankelijk adviesorgaan dat onderzoekt hoeveel tandartsen er in de toekomst nodig zijn, constateert een groeiend tekort en adviseert al sinds 2009 om het aantal opleidingsplekken te verhogen. Zelfs als de instroom uit het buitenland blijft, zijn volgens het orgaan jaarlijks 386 opleidingsplekken nodig. Nu zijn dat er 270 en vanaf volgend jaar 290.
Reactie ministerie
Het ministerie van VWS zegt dat er hele heldere en zorgvuldige voorwaarden zijn voor iedereen die met een buitenlands diploma in Nederland als tandarts aan de slag wil. "Als die voorwaarden niet worden nageleefd, of als iemand zich ten onrechte presenteert als tandarts, dan is het aan de IGJ om hier toezicht op te houden en te handhaven."
Het advies van het Capaciteitsorgaan - dat al jarenlang geen advies opgevolgd zag worden - om het aantal opleidingsplekken te verhogen naar 386 per jaar wordt nog door het ministerie bestudeerd. Daarbij wordt gekeken of en hoe het advies kan worden overgenomen, mede gezien de structureel benodigde extra investering van 27,1 miljoen euro. Dit moet na de zomer duidelijk worden.
nos.nl
