Er is discussie ontstaan over het nieuwe woord ’vulvalip’ en de betekenis van ’schaamlip’. Van Dale wil ’vulvalip’ nu zelfs openemen in het woordenboek. © ANP
Waarom het nieuwe woord ’vulvalip’ voor ’schaamlip’ een slecht idee is, ongelukkig is gekozen en niets bijdraagt aan de emancipatie van vrouwen
De Dikke Van Dale is een woord rijker: vulvalip. Het is het sluitstuk van een lobbycampagne van zelfverklaarde feministen die vinden dat het woord ’schaamlip’ niet volstaat; het vrouwelijke lichaamsdeel is niets om je voor te schamen. Maar die kritiek berust op een misverstand, betoogt ontwikkelings- en leespsycholoog Ewald Vervaet. De nieuwe term draagt evenmin bij aan de emancipatie van vrouwen. Het nieuwe woord is bovendien uiterst ongelukkig gekozen.
Ewald Vervaet
Onlangs maakte het Van Dale Groot woordenboek van de Nederlandse taal bekend dat het woord ’vulvalip’ in het woordenboek wordt opgenomen. Niet als vervanger van het woord ’schaamlip’ maar ernaast. Het lijkt me geen goed idee.
Rob Hoogland: hoera, de schaamlip wordt afgeschaft!
Enkele Utrechtse Dolle Mina’s en de actiegroep Schaamteloos ijveren enkele maanden voor ’vulvalip’ in de Van Dale. Ze houden er op 5 september zelfs een protestmars voor. Strikt genomen is die mars niet meer nodig want de redactie van de Van Dale gaat het woord al in het najaar in de internetversie van het woordenboek zetten.
Niet vrij in het openbaar
De hoofdreden is dat het woord ’schaamlip’ erop zou duiden dat een vrouw zich voor dat lichaamsdeel zou moeten schamen. Dat klopt echter niet. ’Schaam’ in ’schaamhaar’ en dergelijke betekent slechts dat je die lichaamsdelen niet vrij in het openbaar kunt vertonen zonder gezichtsverlies te lijden.
Vandaar ’schaamhaar’ (tegenover ’hoofdhaar’) en ’schaamlip’ (tegenover ’mondlip’), maar niet ’schaamballen’ (want een man heeft geen tweede verzameling ballen die hij vrij kan laten zien) en niet ’schaamkietelaar’ (want een vrouw heeft geen tweede kietelaar die ze zonder blikken of blozen zou kunnen vertonen).
Pas in het kader van ’Ik schaam me dood dat ik dat heb gezegd’ staat ’schaam’ voor iets waarvoor je je schaamt. Dan ligt het in de sfeer van het schandelijke, maar bij ’schaamdelen’ en dergelijke is dat dus niet het geval.
„De Romeinen noemden de baarmoeder van een zeug ’vulva’ en dat woord gebruikten ze ook voor een gebakken zeugbaarmoeder”
Ewald Vervaet
Als sommigen toch een alternatief voor ’schaamlip’ willen, waarom dan niet een woord als ’geslachtslip’ (zoals in ’geslachtsdeel’) of ’venuslip’ (zoals in ’venusheuvel’)?
Lekkernij van een zeug
Er is dus niet echt een reden voor een alternatief. Het alternatief ’vulvalip’ lijkt me bovendien erger dan de kwaal die geen echte kwaal is. De Romeinen noemden de baarmoeder van een zeug ’vulva’ en dat woord gebruikten ze ook voor een gebakken zeugbaarmoeder, dat ze een lekkernij vonden.
Pas tegen het eind van de 13e eeuw is het woord in het Engels ’schaamspleet’ gaan betekenen. Dat de Engelstaligen vrouwen in de sfeer van zeugen en lekkernijen willen houden, moeten zij weten. Ik vind echter niet dat Nederlandstaligen hen daarin zouden moeten volgen. Nogmaals, in ’geslachtslip’ en ’venuslip’ hebben wij prachtige alternatieven.
Vulvalip geen ’taalemancipatie’
NRC-Handelsblad noemt het opnemen van ’vulvalip’ in het woordenboek ’taalemancipatie’ (7/8). Dit klopt niet. Emancipatie heeft immers betrekking op het verkrijgen van meer en liefst gelijke rechten voor mensen die minder rechten hebben dan anderen. Vandaar ’vrouwenemancipatie’, ’homoëmancipatie’ en ’emancipatie van de zwarten’.
Een taal heeft echter geen rechten en plichten. Hooguit heeft een taalgemeenschap die. In België heeft de Nederlandstalige of Vlaamstalige gemeenschap de afgelopen decennia dan ook een succesvolle emancipatiestrijd gevoerd. Nederlandstaligen hebben nu gelijke rechten als Franstaligen, terwijl ze lange tijd minder rechten hadden.
Hooguit de kers op de taart
Ik begrijp heel goed dat de vrouwen van Dolle Mina en Schaamteloos willen opkomen voor meer rechten voor vrouwen. Door een ander woord voor of naast ’schaamlip’ te scheppen krijgen vrouwen echter niet meer of andere rechten. Een ander woord kan hooguit de kers op de taart zijn.
Kortom, redactie van Van Dale: neem ’vulvalip’ niet op omdat het een slecht alternatief is voor iets waar strikt genomen geen alternatief voor nodig is. Beter ten halve gekeerd dan ten hele gedwaald.
En Dolle Mina en Schaamteloos: strijd voor meer rechten voor vrouwen tot volledige rechtsgelijkheid met mannen is bereikt.
