Rechts: internist-endocrinoloog Martijn Brouwers. © Getty Images / Appie Derks
Rechts: internist-endocrinoloog Martijn Brouwers.
1,1 miljoen Nederlanders hebben diabetes type 2: dit kun je doen om je risico te verkleinen
Ben je het nieuwe jaar begonnen met beter eten en meer sporten? Dan ben je ook goed bezig om de kans op diabetes type 2 te verkleinen. Deze chronische aandoening ontstaat vaak mede door een ongezonde leefstijl. Hoe weet je of je risico loopt en wat kun je zelf doen om dat te beperken? Arts Martijn Brouwers beantwoordt deze en andere veelgestelde vragen over diabetes type 2.
11 januari 2026
1. Wat is diabetes type 2, en hoe weet je of je het hebt?
Bij mensen met diabetes type 2 kan het lichaam suiker - glucose - niet meer goed verwerken. Het suikergehalte in het bloed stijgt, en dat kan leiden tot schade aan bloedvaten en zenuwen. Dit geeft patiënten onder meer een verhoogde kans op hart- en vaatziekten, nierschade, problemen met het zicht en wonden die slecht genezen.
Ongeveer 1,1 miljoen Nederlanders hebben de diagnose diabetes type 2. „Als de bloedsuikerspiegel erg hoog is, krijgen mensen erge dorst of moeten ze veel plassen”, zegt internist-endocrinoloog Martijn Brouwers. In het Maastricht UMC+ behandelt hij onder meer patiënten met diabetes type 2. „Het komt echter regelmatig voor dat mensen diabetes type 2 hebben, maar niet de typische klachten.”
2. Wat is prediabetes dan?
Voordat de bloedsuikerwaarde zo hoog is dat iemand diabetes type 2 heeft, kan deze al verhoogd zijn. Dit voorstadium noemen artsen prediabetes. „Maar meestal geeft dat geen symptomen. Alleen bloedonderzoek kan dat met zekerheid uitwijzen.”
Het gevaarlijkste aan prediabetes is dat het je een negen keer grotere kans geeft om diabetes type 2 te krijgen. „Bij 1 op de 7 mensen met prediabetes gebeurt dit binnen 8 jaar.” Maar prediabetes op zich kan ook schadelijk zijn voor de gezondheid en geeft, net als diabetes type 2, een verhoogd risico op hart- en vaatziekten.
Brouwers heeft met collega’s van het Maastricht UMC+ een groot onderzoek uitgevoerd naar het ontstaan van diabetes type 2. „Daarin hebben we ook gekeken naar hoeveel mensen prediabetes hadden. Als we dat omrekenen naar de volledige Nederlandse bevolking, dan zijn dit naar schatting 1,4 miljoen mensen.”
Zorgelijk, zegt Brouwers. „En een gemiste kans. Als je prediabetes hebt en vervolgens je leefstijl aanpast, dan is het goed mogelijk je bloedwaardes te verbeteren. Maar als je niet weet dat je iets hebt, hoe kan je er dan iets aan doen?”
3. Hoe weet je of je risico loopt om diabetes type 2 te krijgen?
We hoeven ons nu niet massaal naar de huisarts te haasten voor een bloedsuikertest, benadrukt Brouwers. „Veel mensen hebben vermoedelijk prediabetes, maar veel meer Nederlanders hebben het nog altijd niet. Bovendien hebben huisartsen daar de tijd niet voor. Kijk wel welke risicofactoren voor prediabetes en diabetes type 2 op jou van toepassing zijn.”
Overgewicht is een grote risicofactor. „Net als te weinig lichaamsbeweging, roken, en een ongezond eetpatroon met te veel suiker en vet. Ook het gebruik van bepaalde medicijnen en de aanwezigheid van andere chronische aandoeningen zoals een
hoge bloeddruk of
hoog cholesterol vergroten het risico.” Ouder worden verhoogt sowieso de kans op de ziekte.
Maar let op: ook als je niet te dik bent, kun je prediabetes en diabetes type 2 krijgen. „Iemand zonder overgewicht die vaak ongezonde voeding eet met veel suiker en verzadigde vetten en maar weinig beweegt, loopt evengoed risico.”
Januari is gezondmaand. Lees alles over een gezonde start van 2026 in ons dossier ‘Gezondmaand’.
4. Is diabetes type 2 erfelijk?
Diabetes type 2 is geen erfelijke ziekte, maar bepaalde genetische factoren lijken wel een rol te spelen. „We zien dat de ziekte vaker voorkomt binnen families. Heb je dus een familielid met diabetes type 2, wees er dan extra bedacht op.”
Ook is bekend dat mensen in bepaalde etnische groepen vaker dan gemiddeld diabetes type 2 krijgen. Mensen met een Hindoestaanse afkomst wordt aangeraden na hun 35ste hun bloedsuiker te (laten) controleren. Voor mensen met een Surinaamse, Marokkaanse of Turkse afkomst geldt dit advies na hun 45ste.
5. Hoe kun je de kans dat je diabetes type 2 krijgt verkleinen?
Probeer je leefstijl aan te passen: stop met roken en beweeg meer. Ook afvallen kan een groot verschil maken, zegt Brouwers. „Soms zien we bij patiënten al binnen een paar maanden betere bloedwaarden. Het hoeft ook niet altijd om een groot verschil in gewicht te gaan. Elke kilo minder is mooi meegenomen.’’
Je leefstijl veranderen is makkelijker gezegd dan gedaan, weet Brouwers. „Blijvend afvallen is moeilijk, blijkt ook uit onderzoek. Ons lichaam verzet zich als we gewicht verliezen en gaat steeds efficiënter om met minder brandstof. Naarmate de tijd vordert, moet je steeds meer moeite doen om af te vallen of een lager gewicht te behouden.”
Vind je gezonder leven lastig? „Je hoeft het niet alleen te doen. Ga in gesprek met je huisarts. Die kan je doorverwijzen naar bijvoorbeeld een diëtist. In gecombineerde leefstijlprogramma’s krijgen patiënten hulp van experts op verschillende gebieden.”
Meer prikkels voor gezonde keuzes
Onderschat de invloed van onze leefomgeving niet, zegt Brouwers. „We weten dat overgewicht gezondheidsrisico’s met zich meebrengt. En toch is een op de twee Nederlanders te zwaar. Het is erg onwaarschijnlijk dat al deze mensen niet goed genoeg hun best zouden doen om af te vallen. In onze omgeving worden we voortdurend geconfronteerd met aanprijzingen voor ongezonde voedingswaren.
Hoe vaker je nee moet zeggen, hoe moeilijker het wordt.”
Diabetes type 1 en 2: wat is het verschil ook alweer?
1,2 miljoen mensen in ons land hebben een vorm van diabetes, een aandoening waarbij er iets misgaat met de verwerking van glucose in het lichaam.
Ongeveer 100.000 van hen hebben
diabetes type 1, een auto-immuunziekte. Het lichaam valt de eigen cellen aan die insuline maken, een hormoon dat ons lichaam glucose laat verwerken tot energie. Zonder insuline kan de bloedsuikerspiegel zo uit balans raken dat dit mogelijk dodelijk is.
Patiënten met diabetes type 1 moeten hun leven lang insuline inspuiten om hun bloedsuiker op peil te houden.
Ongeveer 1,1 miljoen Nederlanders hebben
diabetes type 2, een stofwisselingsziekte. Het lichaam maakt dan nog wel eigen insuline aan, maar raakt er ongevoelig voor. Dit zorgt ervoor dat het suikergehalte in ons bloed te hoog wordt, met schade aan bloedvaten en zenuwen tot gevolg.
De kans op diabetes type 2 wordt groter naarmate we ouder worden. De ziekte stond daarom vroeger bekend als ‘ouderdomssuiker’. Onder invloed van een ongezonde leefstijl wordt de ziekte nu steeds vaker bij jongere patiënten gezien.
Diabetes type 2 zelf is meestal niet direct dodelijk, maar patiënten kunnen wel overlijden aan de mogelijke gevolgen, zoals hart- en vaatziekten en nierfalen.
Lees ook: Diabetes type 1, type 2, of iets daartussenin? Dit moet je weten over ‘onbekende’ vorm Lada
