Voorzichtig sorry: vier jaar na corona komt er meer begrip voor de ‘wappies’
Vier jaar na het einde van de coronamaatregelen in Nederland lijkt de publieke opinie over de coronacritici van toen te schuiven. Bij de enquêtecommissie corona zeiden drie voormalige bestuurders dat ze nu niet meer over ‘wappies’ zouden praten. En een deel van de Nederlanders zegt spijt te hebben van de coronaprik. „Veel mensen die kritisch waren op het beleid hebben een litteken overgehouden aan hoe er met hen is omgegaan.”
Cyril Rosman
14 juli 2026
„Dat is niet goed geweest”, zei
Ferd Grapperhaus begin deze maand over de keren dat hij mensen die tijdens de coronacrisis kritiek hadden op het vaccinatiebeleid ‘wappie’ noemde. Grapperhaus was tijdens de pandemie minister van Justitie en Veiligheid en werd verhoord door de parlementaire enquêtecommissie corona.
„Ik heb het een of twee keer gedaan. Dat had ik zeker niet moeten zeggen. In crisistijd vervloek je wel eens iemand. Maar iemand die vanuit recht en gevoel van onderdrukking wil protesteren, die wil ik geen onrecht doen.”
Grapperhaus was niet de enige die, wat omfloerst, sorry zei tegen de mensen die hij als wappie neerzette. Ook Dick Schoof (in coronatijd topambtenaar) en Pieter-Jaap Aalbersberg (voormalig baas van de NCTV)
kwamen er tijdens de verhoren van de coronacommissie op terug. „Het helpt nooit als je mensen ridiculiseert die vanuit zichzelf serieus met dingen bezig zijn”, zei Schoof terugkijkend.
Tegelijk bleek uit onderzoek van
RTL Nieuws onder het eigen nieuwspanel (met 19.000 deelnemers) dat van de mensen die zich in coronatijd lieten vaccineren
een op de zes dat nu niet meer zou doen. Een deel van hen zegt zich door overheidsbeleid ‘gedwongen te hebben gevoeld om de prik te nemen’.
„Achteraf hadden we duidelijker moeten uitleggen wat we wel en nog niet wisten. Ook het woord ‘veilig’ leidde soms tot misverstanden. Geen enkel medisch middel is zonder risico”, zei een hoogleraar immunologie daarover tegen de tv-zender.
Publieke opinie verandert
Dik vier jaar na het einde van de coronapandemie (de laatste maatregelen werden in mei 2022 opgeheven) lijkt er iets te veranderen in de publieke opinie. Waar mensen die tijdens de pandemie kritiek hadden op het coronabeleid al snel werden weggezet als wappie, lijkt er nu meer begrip voor hun zorgen van toen te komen. Er wordt gereflecteerd: in de enquêtecommissie en in boeken, documentaires en podcasts.
Jan Willem van Prooijen, bijzonder hoogleraar radicalisering, extremisme en complotdenken aan de Universiteit Maastricht, vindt het goed dat er bij de bestuurders voortschrijdend inzicht is.
Hij wees er
in de AD-podcast Het klopt niet al op dat de groep coronacritici groot en divers was én is. „Met de term wappie zette je de hele groep weg als gek. Terwijl de zorgen van een groot deel van die mensen realistisch waren. Ik hoop dat we hiervan leren dat er ruimte voor debat moet blijven, dat we niet te rigide zijn als er snel beslissingen genomen moeten worden.”
Voelen de coronacritici van toen, die het wappiestempel kregen, zich nu dan alsnog gehoord? Koen en Babette, twee mensen uit de wakkere wereld die meewerkten aan de podcast
Het klopt niet, zien de inzichten van de bestuurders als ‘mosterd na de maaltijd’, zeggen ze nu.
„Als je mensen een label of stempel geeft, hoef je het daarna niet meer over de inhoud te hebben. Dan zijn ze al in een hoekje gezet van ongeloofwaardige mensen waar je niet naar hoeft te luisteren.” Zij hebben moeite te geloven dat de bestuurders dat op dat moment niet beseften.
Journalist Eva Munnik, die onder meer voor de NOS werkte, is auteur van het pas verschenen boek
De Covidstaat. Dat gaat over ‘macht, angst en (on)vrijheid tijdens de pandemie’. De term wappie werd een containerbegrip voor alles wat afweek, zo beschrijft ze.
„Ik heb niets tegen vaccins. Maar ik ben wel kritisch op het pushen van vaccins. Door de manier waarop dat is gebeurd, hebben de politici mij wel van zich af gestoten. Als er met meer respect was gehandeld, was er nu minder polarisatie geweest, denk ik.”
‘We moeten hier nog jaren over doorpraten’
Daarom, vindt Munnik, zou het praten over de coronapandemie niet na de enquêtecommissie moeten stoppen. „Veel mensen die kritisch waren op het beleid hebben een litteken overgehouden aan hoe er met hen is omgegaan.” Dat bestuurders nu terugkijken op hun handelen, kan onderdeel zijn van een helingsproces. Munnik: „We moeten hier echt nog jaren over praten.”
Dat doorpraten kan ook Petronella Pietersma, ervaren mediator en trainer in conflicthantering, zich goed voorstellen. „Bij het herstellen van verbinding tussen mensen is het uiten van spijt een mooie manier om het weer goed te maken. Want sorry zeggen of erkennen dat je ergens spijt van hebt, is voor veel mensen moeilijk.”
En zegt zij: „Het gaat wat mij betreft niet om schuld en onschuld, goed of fout. Maar het gaat om het luisteren naar en openstaan voor elkaar. Wat ik mis is een dialoog, een echt gesprek tussen het volk en de toenmalige beleidsmakers en volksvertegenwoordigers. Om te leren van wat niet goed is gegaan. Verzoening heeft vaak ook simpelweg tijd nodig.”
www.pzc.nl
BREAKING 
