Worden Nederlandse boeken nu opgekocht om aan de AI-machine te voeren? © ANP / EPA, ReutersWorden Nederlandse boeken nu opgekocht om aan de AI-machine te voeren?
Boeken worden opgekocht om chatbots te voeden, is nu ook de Nederlandse markt aan de beurt?
AI-bedrijven kopen wereldwijd boeken op om er chatbots mee te trainen. Daarna worden de boeken verwoest. Nu wil een Canadees bedrijf honderdduizenden Nederlandstalige boeken opkopen bij De Slegte, bevestigt de boekhandelaar. Worden deze binnenkort ook aan de AI-machine gevoerd? Dat blijft de vraag.
Robin van den Bovenk
3 augustus 2026
Het Amerikaanse
404 Media meldde vorige week dat AI-bedrijven gebruikmaken van tussenpersonen om op enorme schaal boeken te kopen, zonder dat de aankopen aan de bedrijven worden gelinkt.
De AI-bedrijven zouden de geschreven kennis willen inscannen en behouden, omdat de boeken vrij zijn van AI-gegenereerde informatie en teksten. ‘Deze boeken zijn bijzonder waardevol, omdat ze hoogwaardige trainingsdata leveren die volledig door mensen zijn geschreven’, schrijft het techmagazine.
800.000 boeken
Nu heeft het Canadese Zoom Books een e-mail gestuurd naar boekhandel De Slegte met een wensenlijst van 800.000 Nederlandstalige boeken. Het gaat daarbij om afzonderlijke titels. „Het gaat om doorsnee romans tot boeken met gigantische oplages”, zegt een bedrijfsleider van De Slegte.
Van Zoom Books wordt wel vaker gezegd dat het die boeken koopt als tussenpersoon voor AI-bedrijven, al ontkent het bedrijf dat tot nu toe. De Canadese tweedehandsboekhandelaar verklaart aan
VRT NWS slechts ‘de inkoop van Nederlandstalige boeken’ uit te willen breiden.
„Alles wat wij verkopen, staat gewoon duidelijk op de website. We hebben de mail dan ook lekker genegeerd”, aldus De Slegte.
Zoom Books kwam nog niet met een verklaring voor het koopgedrag, maar volgens het internetarchief zou het bedrijf wel een lege pagina op zijn website hebben gehad met de titel ‘AI-training-books’.
Specifieke titels
Wel is duidelijk dat Zoom Books tweedehandsboekenzaken over de hele wereld benadert met het voornemen boeken op te kopen. Een Duitse boekhandelaar meldde begin mei een piek in bestellingen tussen 03.00 en 05.00 uur. De bestellingen kwamen van het Canadese bedrijf en betroffen uiteenlopende, zeer gespecialiseerde titels.
Ook andere Nederlandse boekhandelaren worden door tussenpersonen benaderd. Zo ontving boekhandel De Vries & De Vries in Haarlem een e-mail van het in Singapore gevestigde bedrijf 2077AI, aldus BNR. Daarin werd gevraagd naar drieduizend specifieke titels, van boeken over boetseren tot sprookjesboeken.
Boekhandelaren gaven bij BNR aan dat de aankopen niets te maken leken te hebben met verzamelen of doorverkopen, omdat veel van de boeken te obscuur waren om winst te genereren. Zij zijn daarom sceptisch over dit koopgedrag, dat volgens hen maar één ding kan betekenen: massale inkoop om de boeken in te scannen en daarna te vernietigen.
AI-brandstapel
Hard bewijs dat de boeken worden opgekocht om op de AI-brandstapel te worden gegooid, is er dus niet, maar veel boekhandelaren zijn daarvan overtuigd. Zij geven dan ook aan niet op dit soort verzoeken in te gaan.
De praktijk kwam in juni 2025 aan het licht tijdens een Amerikaanse auteursrechtzaak
tegen Anthropic. Hoewel het bedrijf achter chatbot Claude de zaak schikte, zeggen boekhandelaren dat de procedure een verontrustend precedent heeft geschapen: een Amerikaanse rechtbank oordeelde dat het vernietigen van gekochte boeken voor scandoeleinden onder het principe van ‘
fair use’ (eerlijk gebruik) valt, mits het bedrijf de fysieke exemplaren legaal bezit.
Die uitspraak wordt gezien als een belangrijke reden waarom AI-bedrijven op zoek zijn naar oudere Europese boeken, waarvan boekhandelaren vermoeden dat ze in grote hoeveelheden naar de Verenigde Staten worden verscheept.
(als je dit niet op je forum wilt, verwijder je het maar Mike).
