Wie steekt al die bosbranden aan? Pyromaan is vaak getrouwd, dronken en krijgt kick van de vlammen
De grote bosbrand ten zuiden van Parijs is moedwillig aangestoken. Onder de verdachten bevindt zich een brandweerman. Wat drijft pyromanen, waarom steken ze een bos in brand? „Het veroorzaken van vuur geeft hem genot.”
Frank Renout
16 juli 2026
In Fontainebleau werd deze week een jonge vrijwillige brandweerman opgepakt, van nog geen 20 jaar oud. Hij had, bekende hij, met een aansteker en benzine het bos
ten zuiden van Parijs aangestoken. Zo’n 2000 hectare werd in de as gelegd.
En hij was niet de enige dader.
De afgelopen weken zijn bijna 60 mensen opgepakt die verspreid over Frankrijk bos- en natuurbranden zouden hebben veroorzaakt. In Spanje, waar ook veel bosbranden woeden, werden de afgelopen weken zeker 27 mensen opgepakt. Nederland heeft regelmatig te maken gehad met brandstichting door brandweerlieden.
Volgens de Franse overheid is gemiddeld zo’n 10 procent van alle branden aangestoken. De daders zijn brandstichters óf pyromanen. En dat zijn twee heel verschillende groepen.
Een brandstichter heeft meestal kwaadwillende bedoelingen jegens anderen: hij wil bijvoorbeeld wraak op iemand nemen, hij doet het uit vandalisme, of wil doelbewust schade aan iets of iemand toebrengen. Dat zijn meestal niet degenen die een bosbrand veroorzaken.
Wat is een pyromaan?
Een pyromaan doet het uitsluitend voor de kick, voor zijn eigen plezier. ‘Hij doet het niet voor het geld, niet omdat hij een vandaal is. Een pyromaan is gefascineerd door vuur. Het veroorzaken van vuur geeft hem genot’, aldus advies- en onderzoeksbureau Lavoué dat bij Franse rechtbanken wordt ingeschakeld als brandexpert.
Een pyromaan gaat dwangmatig te werk en kan zich niet beheersen. De dader voelt zich opgewonden vóór hij toeslaat. Zodra het vuur brandt, is hij opgelucht en voldaan. ‘Een pyromaan is iemand die zijn impulsen niet in bedwang kan houden, net als kleptomanen en pathologische gokkers’, schreef het Australisch Criminologisch Instituut in een publicatie in 2005. ‘Het vuur is geen middel maar het doel.’
In Nederland is weinig onderzoek gedaan. De Politieacademie liet in 2012 onderzoek doen naar brandstichters in het algemeen en concludeerde dat alle daders witte mannen waren en ruim de helft nog bij zijn ouders thuis woonde. Psychologe en juriste Lydia Dalhuisen
stelde vorig jaar dat 5 procent van alle brandstichters ‘de neiging om brand te stichten niet kan onderdrukken’ omdat ze van vlammen een kick krijgen.
De bosbranden bij Fontainebleau zijn aangestoken. © NLBeeld
Pyromaan is vaak een jonge man
Uit internationaal wetenschappelijk onderzoek blijkt dat pyromanen in overgrote meerderheid mannen zijn en meestal jong, tussen de 18 en 35 jaar. Doorgaans plannen ze hun acties zorgvuldig en van tevoren. Een meerderheid is recidivist: ze slaan niet één keer toe maar vaker.
Ze komen in alle lagen van de bevolking voor, zijn vaak getrouwd en normaal geïntegreerd in de samenleving. Er is een opvallend detail. „Drie kwart van de pyromanen heeft teveel gedronken als ze in actie komen en de helft is alcoholist’’, aldus de Zwitserse onderzoekster Julie Palix in een studie die in 2015 verscheen.
Pyromanen tonen weinig empathie en kunnen zich moeilijk in anderen verplaatsen
Julie Palix,onderzoekster
Op zoek nar erkenning
Problemen in hun jeugd, zoals misbruik en geweld, kunnen een rol spelen. Wat ze als kind te kort kwamen willen ze compenseren. ,,Pyromanen zoeken erkenning of bewondering’’, aldus Palix. Door brand te stichten voelen ze zich almachtig. Aan schade en slachtoffers denken ze niet, zodra ze lucifers of een aansteker pakken. ,,Ze tonen weinig empathie en kunnen zich moeilijk in anderen verplaatsen.’’
Door al die factoren zijn de daders relatief vaak brandweermannen. Ze kiezen hun beroep vanwege hun fascinatie voor vuur. Ze weten hoe branden ontstaan en hoe ze zich verspreiden: dat komt goed van pas als je een vuur wil aansteken. En ze hopen vaak op een heldenrol na hun daad.
„Het gaat soms om jonge brandweermensen die juist heel enthousiast hun werk doen, die een brand aansteken om zichzelf daarna (bij het blussen, red.) nuttig te voelen, in de hoop dat ze gezien worden als dappere helden’’, zei brandweerpsychologe Coralie Coste tegen de krant
Le Parisien.
De brandweer bestrijdt het vuur in de buurt van Parijs. © NLBeeld
Voor de volledigheid: er zijn niet véél pyromanen. Het gaat wereldwijd om ongeveer 1 procent van de volwassenen, ook in Nederland.
In 2004 moest een 25-jarige brandweerman zich psychiatrisch laten behandelen. Hij had zijn eigen brandweerkazerne in Nieuwerkerk aan den IJssel in brand gestoken en hielp daarna met blussen. ,,Ik begrijp niet waar die behoefte vandaan kwam’’, zei hij tegen de rechter.
Een brandweerman uit Appingedam stak in 2014 de auto’s van collega’s in brand. Toen er alarm werd geslagen stond hij als één van de eersten in de straat om te blussen. Hij vertelde tegen de politie als kind te zijn misbruikt. Hij zat ‘niet lekker in zijn vel’ en voelde zich ‘gekleineerd’ door zijn collega’s.
Brandstichter anders dan pyromaan
Omdat pyromanen niet handelen om iets of iemand schade te berokkenen, worden ze vaak gediagnosticeerd als mensen met een ziekte. ‘Brandstichters zijn criminelen en pyromanen lijden aan een psychische aandoening’, stelt het Zuidafrikaanse behandelcentrum Anker Huis. ‘Daarom moeten die twee groepen ook verschillend worden behandeld.’
www.ad.nl
