Akkerbouwer Hendrik Jan ten Cate met in zijn hand de brief die hij kreeg van de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO). © Rias Immink
Veel boeren schrokken zich rot toen ze een brief kregen van de overheid. Daarin staat dat hun gegevens openbaar worden gemaakt, want dat is de overheid verplicht. De agrariërs vrezen voor hun veiligheid, want dan staan er straks misschien wel activisten op de stoep. „Onze informatielijn wordt platgebeld.”
Eva Segaar
Akkerbouwer Hendrik Jan ten Cate schrok toen hij een brief op de mat kreeg met als onderwerp: ’Openbaar maken van gegevens over uw bedrijf.’
„Op 10 februari 2023 heb ik een verzoek ontvangen om gegevens openbaar te maken volgens de Wet open overheid (Woo). Deze gegevens gaan ook over uw bedrijf en dat van 300.000 anderen. Volgens de Woo ben ik verplicht om de gevraagde gegevens over uw bedrijf openbaar te maken”, staat er.
De brief werd verstuurd naar aanleiding van de rechtszaak die de vorige landbouwminister Femke Wiersma had verloren. Journalisten van NRC, Omroep Gelderland en Follow the Money, maar ook milieuclub MOB en dierenwelzijnsorganisatie Wakker Dier, hadden een verzoek ingediend om gegevens te krijgen over de uitstoot, het aantal dieren, de stalsystemen en het landgebruik.
Recht op publieke informatie
Landbouwminister Femke Wiersma was daar op tegen. Ze vond dat de boeren niet zorgvuldig genoeg geïnformeerd waren dat als ze hun gegevens naar de overheid stuurden, deze openbaar konden worden gemaakt. En omdat activisten ook toegang kunnen krijgen tot de gegevens, vond ze dat er extra voorzichtig mee moest worden omgegaan: boeren wonen daar tenslotte ook.
Maar de Raad van State ging daar niet in mee en benadrukte dat het recht op publieke informatie in deze zaak vooropstaat.
Het zorgt voor nogal wat reuring onder de leden van de Zuidelijke Land- en Tuinbouworganisatie (ZLTO) vertelt woordvoerder Erik Martens. „Ook akkerbouwers hebben de brief gekregen, terwijl ze helemaal geen dieren hebben. Onze informatielijn wordt platgebeld. Veel boeren maken zich zorgen, nu ook met het Odido-lek, wat er dan allemaal met hun gegevens gebeurt.”
Volgens Martens zijn de boeren vooral bang dat er straks activisten bij ze op de stoep staan. „Of dat hun naam straks wordt opgeschreven in de media, met daarbij hoeveel uitstoot ze veroorzaken. Veel boeren voelen zich al een speelbal van de overheid, en deze verzoeken versterken dit alleen maar.”
Veel onrust
Zeeuwse akkerbouwer Ten Cate merkt dat de brief veel onrust bij hem en zijn collega-boeren veroorzaakt. „We hebben jarenlang netjes al onze gegevens toegezonden aan de overheid. Dat zijn we verplicht, dus dat doen we. Maar nu kunnen al mijn gegevens openbaar worden, van 1989 tot en met nu.”
„Buiten dat ik mij afvraag wat je ermee moet, voelt het niet prettig. Het lek bij Odido geeft niet voor niets zoveel commotie.” De boer vraagt zich ook af waarom zijn bedrijfsgegevens publiek bezit mogen worden. „Nu geven wij het trouw op aan de overheid, dat ging prima. Maar als er mensen zijn die kwaad willen, dan kan dat makkelijk. En daar is de wet volgens mij niet voor bedoeld.”
Aan de leden van de ZLTO wordt in ieder geval opgeroepen om bezwaar te maken tegen het verzoek, en een klacht erover in te dienen bij de Ombudsman. „Ondertussen doen we ook dringend een verzoek richting de Tweede Kamerleden, in de hoop dat de wet kan worden aangepast. Een open overheid is goed, maar is het delen van privégegevens nu echt nodig?”, aldus Ten Cate.
www.bd.nl
