Zelfs in supermarkten scannen AI-camera’s je om te zien of je een fout maakt: ’Mensen kunnen zomaar als verdacht worden bestempeld’
Rosanne de Jong
Met het blote oog zie je op een afstandje nauwelijks verschil. Maar dat is er wel degelijk. Langs meerdere Nederlandse spoorwegen staan sinds dit jaar zo’n 288 AI-camera’s. Deze kunnen, zo stelt een woordvoerder van ProRail, sneller reageren op gevaarlijke situaties dan gewone beveiligingscamera’s. „Denk aan mensen die op het spoor lopen, stilgevallen voertuigen bij overwegen, koperdiefstal of vandalisme.”
Niet alleen langs het spoor staan tegenwoordig deze slimme apparaten. In een toenemend aantal sectoren worden reguliere beveiligingscamera’s vervangen door camera’s die volledig zijn uitgerust met kunstmatige intelligentie (AI). Dat gebeurt bijvoorbeeld op bouwplaatsen, wegen, in supermarkten, kledingwinkels, woonwijken en in de toekomst waarschijnlijk zelfs in ziekenhuizen.
Algoritmische voorspellingen
Een AI-camera lijkt op het eerste gezicht op een gewone beveiligingscamera, maar van binnen is hij veel slimmer. In plaats van videobeelden alleen op te nemen, kan een AI-camera zelfstandig signaleren, analyseren en interpreteren wat er gebeurt.
Op basis daarvan kan het systeem zelfs algoritmische voorspellingen doen. In tegenstelling tot traditionele camera’s kunnen AI-camera’s automatisch mensen, dieren, voertuigen en voorwerpen herkennen en van elkaar onderscheiden. Dit komt doordat de camera’s zijn getraind op duizenden verschillende situaties en beelden.
In supermarkten komen AI-camera’s die zelfstandig kunnen signaleren en situaties kunnen voorspellen goed van pas, menen ketens Aldi, Lidl en Plus. © ANP
Supermarkten
In supermarkten komen AI-camera’s die zelfstandig kunnen signaleren en situaties kunnen voorspellen goed van pas, menen ketens als Aldi, Lidl en Plus. Sinds de massale invoering van zelfscankassa’s zijn de diefstalcijfers sterk gestegen. In de supermarktwereld wordt aangenomen dat de diefstal daardoor is toegenomen van 1 naar 2 procent van de omzet, goed voor zo’n miljard euro per jaar.
De sector kijkt daarom nadrukkelijk naar AI als mogelijke oplossing en experimenteert daar al volop mee. Zo heeft Aldi de zelfscanzone in een vestiging in Eindhoven uitgerust met camera’s met kunstmatige intelligentie. Lidl doet dit inmiddels in meerdere winkels „om het scanproces bij de zelfscankassa’s te ondersteunen en te optimaliseren, zoals de herkenning van groente en fruit.” Ook Plus experimenteert met AI-camera’s.
Bij honderden supermarkten in Nederland blijken AI-camera’s van het Franse softwarebedrijf Veesion in gebruik te zijn, blijkt uit interne gegevens van het bedrijf. Hoewel de software volgens Veesion aan alle privacyregels voldoet, maakt die nog geregeld fouten. Zo kan iemand al als ’verdacht’ worden aangemerkt wanneer die een product bekijkt en vervolgens terugzet.
Iemand kan al snel als ’verdacht’ worden gezien door een AI-camera, terwijl dat totaal niet het geval is. © ANP / HH
Appen achter het stuur
Bijna overal worden we inmiddels vastgelegd door AI-camera’s. Zo hangen er in Nederland inmiddels zo’n 1,6 miljoen deurbelcamera’s, waarvan maar liefst de helft gebruikmaakt van biometrische gegevens, zoals gezichtsherkenning.
ProRail heeft nog eens 30 AI-flitscamera’s geplaatst die auto’s en motoren registreren die door rood rijden en onder spoorbomen doorgaan. Op de reguliere wegen komt dit jaar de 50e focusflitser: slimme camera’s die telefoongebruik achter het stuur detecteren en automatisch een foto maken van bestuurders met een telefoon in de hand.
Voor non-foodwinkels zoals kledingzaken en boetiekjes liggen er volgens INretail-woordvoerder Paul te Grotenhuis veel kansen en plannen. „Denk aan slimme camera’s of sensoren die bijvoorbeeld meten waar klanten in de winkel het vaakst stoppen om iets te bekijken. Dergelijke data kan een ondernemer helpen bij beslissingen, zoals waar je de populairste producten ophangt. Hetzelfde geldt voor beveiliging: sensoren in spiegels of het plafond kunnen bijvoorbeeld een (beginnende) poging tot diefstal signaleren.”
AI-camera’s op bouwplaatsen
Bouwend Nederland-woordvoerder Arjan Walinga legt uit dat AI-camera’s op bouwplaatsen inmiddels nauwelijks nog weg te denken zijn als het gaat om veiligheid. „Op bouwplaatsen hangen al CCTV-camera’s die steeds vaker worden gebruikt om met AI de veiligheid van medewerkers te bewaken. Zo kunnen onveilige situaties automatisch worden herkend, zoals het niet dragen van persoonlijke beschermingsmiddelen, onjuist gezekerd werken bij een reling of de rand van een gebouw, en het detecteren van rookontwikkeling.”
Ook worden bouwmedewerkers met AI-camera’s op hun helm gevolgd en worden die beelden vergeleken met ontwerptekeningen. Daarnaast meten AI-camera’s continu de bouwvoortgang en checken ze automatisch of het werk volgens planning verloopt of afwijkt.
Privacy
Ook in ziekenhuizen wordt gekeken of reguliere beveiligingscamera’s kunnen worden vervangen door AI-toestellen, zo bevestigt onder meer het UMC Utrecht. Maar daarbij blijft het privacyvraagstuk voor hen een dilemma.
Hoewel vanuit alle sectoren wordt benadrukt dat „privacy vooropstaat en de AI-systemen aan de AVG voldoen”, waarschuwt de Autoriteit Persoonsgegevens dat slimme camera’s de privacy kunnen aantasten, vooral met functies als gezichtsherkenning. Ook worden de beelden mogelijk opgeslagen in landen buiten Europa, zoals de Verenigde Staten of China.
De Consumentenbond en burgerrechtenorganisatie Bits of Freedom waarschuwen daarbij ook voor de hoeveelheid fouten die AI nog altijd maakt. „Mensen kunnen door slordige AI ernstig benadeeld worden, bijvoorbeeld door ineens als ’verdacht’ te worden bestempeld. Daarnaast kun je op vrijwel elk moment dat je in de openbare ruimte bent, worden gevolgd.”
tweakers.net
www.geenstijl.nl
nos.nl
De autonome Odd.Bot. Deze lichte onkruidwieder volgt zelf de gewasrijen en is vroeg inzetbaar. 
