Steeds meer kleine gemeenten in de knoei door lage salarissen: daarom moeten ze creatief omgaan met schaarste
Kleine gemeenten hebben het zwaar. Ambtenaren vertrekken naar grotere plaatsen waar ze meer kunnen verdienen, want de salarisschalen zijn gekoppeld aan de inwonersaantallen. Dag kennis en expertise. De nood is zó hoog dat zelfs het voortbestaan van een kleine gemeente in gevaar is.
Indra Jager
7 juli 2026
Personeelskrapte is er overal, ziet Daniël Joppe. Hij is burgemeester van de gemeente Voerendaal in Limburg én aangesloten bij K80, de vereniging van kleine gemeenten in Nederland. „Dat geldt denk ik voor alle gemeenten in het land, maar in het bijzonder voor de kleine.”
Een gemeente als Wijk bij Duurstede is hier bij uitstek een voorbeeld van. Er zijn zoveel zorgen, dat zelfs het voortbestaan als
zelfstandige gemeente in gevaar is. De nieuwe coalitiepartijen van het stadje aan de Lek slaan alarm; omdat de salarisschalen van het personeel gekoppeld zijn aan de inwonersaantallen, is de gemeente alleen aantrekkelijk voor jonge, en daardoor vaak minder ervaren, medewerkers.
„Hierdoor kampen we met een kennisachterstand op sommige dossiers. Ook hebben we een relatief hoog verloop omdat jonge medewerkers vaker weer vertrekken naar andere, grotere gemeenten met aantrekkelijke arbeidsvoorwaarden”, schrijven de partijen in het coalitieakkoord.
Krap bij kas
Daarnaast speelt het Wijk parten
dat de gemeente krap bij kas zit. „Wijk heeft jarenlang bezuinigd met de kaasschaaf. Dat heeft zijn weerslag, met een kwetsbare organisatie als gevolg.” Ook daarin staat het stadje niet alleen.
Het uitvoeren van de wettelijke taken is, of we in een kleine of grotere gemeente werken, overal hetzelfde
Daniël Joppe,Burgemeester Voerendaal en lid van K80
De burgemeester van Voerendaal herkent dit beeld. Met name jonge mensen of zij-instromers gaan bij een kleine gemeente aan de bak. „Stel je komt net van school dan heb je twee tot drie jaar nodig om alle facetten van het werk in de vingers te krijgen.
Wat er dan inderdaad best vaak gebeurt, is dat zij daarna om zich heen kijken omdat ze toe zijn aan een andere stap en heel vaak vinden zij een baan bij een andere gemeente of overheid waar in z’n algemeenheid hogere salarissen betaald worden.”
Een punt van gesprek
Het is niet zo dat deze medewerkers nooit meer terugkomen, zegt Joppe, want het mooie aan in een kleine gemeente werken, is dat je veel verantwoordelijkheden hebt. Dat is bij een grotere gemeente vaak anders. Maar de stap terug in salaris is dan wel ‘een punt van gesprek’.
Hierdoor lopen kleine gemeenten er geregeld tegenaan dat er op bepaalde vlakken minder expertise ontstaat. Joppe geeft als voorbeeld: „In grotere gemeenten vindt elk jaar een groot evenement plaats, daarom heb je daar mensen in het team die dit ieder jaar organiseren. In een kleinere gemeenten heb je dit niet ieder jaar. Dat betekent dat die expertise niet standaard in huis is.”
Stel je komt net van school dan heb je twee tot drie jaar nodig om alle facetten van het werk in de vingers te krijgen
Daniël Joppe,Burgemeester Voerendaal en lid van K80
Er kan dan worden gekozen om iemand in te huren of om een verzoek te doen bij een andere gemeente. „Je probeert creatief om te gaan met de schaarste die er is.” Dat zou ook een uitkomst kunnen bieden aan gemeenten als Wijk bij Duurstede; die kunnen hulp vragen bij andere plaatsen.
Maar: „Je ziet vaak dat het voor een paar weken wel te overzien is, maar bij werkzaamheden die een jaar of 1,5 jaar duren, gaat het eerder knellen. Daarom moet je toch op zoek blijven naar een structurele oplossing.”
Slagkracht missen
De vereniging K80 zou graag zien dat het kabinet aandacht heeft voor de positie van de kleinere gemeenten. Joppe: „Het uitvoeren van de wettelijke taken is, of we in een kleine of grotere gemeente werken, overal hetzelfde.”
De Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) weet ook dat kleinere gemeenten het moeilijk vinden om personeel te vinden. Hier zien ze dat sommige gemeenten de slagkracht missen en daarom vragen om een ‘herindelingsproces’.
„Dat is een proces van heel veel jaar, waarbij een kleinere gemeente verzoekt om bij een grotere te horen. Wijdemeren en Hilversum gaan bijvoorbeeld samen. In november zijn de verkiezingen”, zegt een woordvoerder.
