Von der Lucifer heeft deze week opdracht gegeven om de airconditioning van de Europese Commissie uit te schakelen op de verdiepingen 1 tot en met 7, waar de ambtenaren werken, maar heeft deze aan laten staan op de verdiepingen 8 tot en met 13, waar de commissarissen, hun medewerkers en zijzelf zich bevinden.
EU
- Onderwerp starter fatsnotbad
- Startdatum
Lievergezond
Well-known member
Colloquial
Well-known member
Slavendrijvers!
Mike
Lievergezond
Well-known member
Tijd van euroscepsis voorbij? Zelfs rijke landen willen weer bij EU horen
De Europese Unie staat op een tweesprong. Vanuit alle windstreken rammelen landen aan de poort om lid te mogen worden. Maar waar de ene kandidaat met open armen wordt ontvangen, bestaan over andere landen grote twijfels. En dan is er ook nog het vraagstuk-Oekraïne.
Sander van Mersbergen
4 juli 2026
De laatste grote uitbreidingsgolf van de Europese Unie (EU)dateert al van ruim twintig jaar geleden, toen de landen die voorheen achter het IJzeren Gordijn zaten erbij kwamen, plus Malta en Cyprus. Een sprong van dergelijke proporties volgt mogelijk ook het komende decennium.
Groeiende geopolitieke onzekerheid zorgt ervoor dat streven naar eenheid en bescherming het steeds vaker wint van euroscepsis. Dat geldt in de eerste plaats binnen de EU.
Uit een recente peiling onder de EU-bevolking, de Eurobarometer, blijkt dat 74 procent van de mensen denkt dat hun land profiteert van het lidmaatschap. In 2013 was dat nog slechts 54 procent.
Maar ook buiten de EU-grenzen willen landen dus graag schuilen achter de brede rug van Brussel. De grote vraag: wie mag erbij en wie niet? Op veel (potentiële) kandidaten is nog van alles aan te merken. Een tweekoppige jury helpt ons bij ons oordeel.
De jury
Europarlementariër Sander Smit (BBB, 40) vindt dat de EU eerst intern moet hervormen, bijvoorbeeld op het gebied van migratie, landbouw en industrie, voor er andere landen bij komen. Anders zal de bevolking van bestaande lidstaten gaan morren en zullen na het Verenigd Koninkrijk meer landen de EU verlaten, voorspelt hij. „Uitbreiding is voor mij geen must. Wat mij betreft zijn er in 2036 nog steeds 27 lidstaten.”
Sander Smit (BBB). © ANP
Zijn collega Thijs Reuten (PRO, 52) is juist zeer groot voorstander van uitbreiding, omdat die helpt Europa sterker te maken tegen dreiging van buitenaf. „Ik kan me voorstellen dat er over tien jaar zeven of acht landen toegetreden zijn, en dat de EU dan dus uit 35 landen bestaat. Het Verenigd Koninkrijk? Je weet maar nooit. Ik zet hoog in.”
Thijs Reuten (PRO) © PRO
De EU telt nu 27 landen. © ADR
Geografisch kunnen de twaalf potentiële kandidaten opgedeeld worden in drie groepen: de Balkan, Noordwest-Europa en de voormalig Sovjetstaten, met Oekraïne als veruit belangrijkste mogelijke toetreder.
1. De achtertuin van Poetin
Met Oekraïne is meteen het grootste hoofdpijndossier genoemd. Sinds de oorlog met Rusland draait het Europese project grotendeels om de positie van dat land. Op 15 juni begonnen de toetredingsonderhandelingen officieel.
Alle landen steunen de gesprekken inmiddels; Hongarije liet zijn veto varen. Er is veel waardering voor de inspanningen van president Zelensky en co op het gebied van democratie en justitiële hervorming. Belangrijke vraag: is Oekraïne klaar voor het lidmaatschap? En is de EU dat eigenlijk wel?
Volodymyr Zelensky, hier met de nieuwe Hongaarse premier Magyar (midden) en met Antonio Costa, voorzitter van de Europese Raad. © AFP
Op strategisch vlak is toetreding verstandig, zeggen analisten. De EU werkt hard aan een sterkere defensie, ook omdat de VS het laat afweten. Amerika wil niet dat Oekraïne lid wordt van de Navo. Daarom is het lidmaatschap van de EU een noodzakelijk alternatief voor Zelensky. Met het Oekraïense leger binnen de grenzen van de EU zou Europa veel sterker worden.
Tegelijk zou het lidmaatschap van het enorme land de verhoudingen binnen de EU compleet op hun kop zetten. Qua inwoneraantal zou Oekraïne het vijfde land worden. Veel Europese (landbouw)fondsen zouden richting Kyiv gaan. Daarnaast heeft Oekraïne veel problemen met corruptie en is er door de oorlog geen onbetwiste buitengrens.
Oekraïne wil in 2028 volwaardig lid zijn van de EU. Binnen Europa bestaat twijfel of dat haalbaar is. Oekraïne eist echter tempo: het land vindt dat het iets mag terugkrijgen ‘na vier jaar vechten voor de Europese waarden’. Voor een tussenvorm – nog geen lid, maar wel al een paar voordelen – voelt het niets.
In de slipstream van de Oekraïners praat ook Moldavië sinds 15 juni officieel over toetreding. ‘Het armste land van Europa’ verklaarde zich na de val van de Sovjet-Unie onafhankelijk: het begin van een instabiele situatie die tot op de dag van vandaag voortduurt.
Moldavië, dat tussen Roemenië en Oekraïne ligt, gaat gebukt onder aanhoudende Russische cyberaanvallen op de infrastructuur en zware desinformatie. Ook heeft Rusland troepen gestationeerd in de afvallige regio Transnistrië.
De Moldavische regeringsleider Maia Sandu in Brussel. © ANP / EPA
De regering onder leiding van Maia Sandu is pro-Europees en hervormt enthousiast. De Moldaviërs kregen als beloning al toegang tot Europese roaming (gebruik van mobiele telefoon zonder extra kosten) en het Europese betalingsverkeer. Het land wil in 2028 de onderhandelingen afronden en ook de Europese Unie wil graag. Dat kan dus snel beklonken zijn.
Een derde ex-Sovjetrepubliek die sinds 2023 kandidaat-lid is, is Georgië. Aan de Georgische bevolking ligt het niet. Die blijft dapper de straat op gaan voor een Europese, democratische toekomst.
Tegelijk kent het land, in de woorden van het Europees Parlement, een ‘voortdurende democratische terugval en autocratisering’ onder regeringspartij Georgische Droom. Een lidmaatschap is heel ver weg.
Absolute topprioriteit
Europarlementariër Reuten: „Lidmaatschap van Oekraïne is de absolute topprioriteit. Wij zijn van hen afhankelijk voor onze verdediging. We moeten alles doen om Oekraïne dichtbij te houden, want dat is simpelweg in ons eigen belang. Daar moeten we creatief in zijn, maar het einddoel moet een volwaardig lidmaatschap zijn.”
Smit: „De hele structuur van de EU is niet klaar voor zo’n enorm land. Qua oppervlakte zou het direct het grootste land worden. Dat heeft grote invloed op landbouwsubsidies.”
Ook over de veiligheid maakt Smit zich zorgen. „Door verplichtingen die voortvloeien uit Europese verdragen, kun je als lidstaat in een directe confrontatie met Rusland terechtkomen. Willen we dat?”
2. De rommelige Balkan
Op de westelijke Balkan verloopt de toetreding vooralsnog volgens het beproefde Brusselse scenario: wie klaar is, mag erbij. Montenegro is daarbij koploper. Het land met slechts 600.000 inwoners scheidde zich begin deze eeuw af van Servië. Sinds 2010 is het kandidaat-lid.
Montenegro hervormt snel en tot grote tevredenheid van de EU loopt het helemaal in de pas waar het de sancties tegen Rusland betreft. Daarom is er inmiddels een werkgroep die zich buigt over het officiële toetredingsverdrag.
De onderhandelingen kunnen eind dit jaar klaar zijn. In 2028 zou Montenegro de 28ste lidstaat van de EU kunnen worden.
Ook Albanië gooit hoge ogen. Tv-kijkers kennen dat land nog wel van het seizoen van Wie is de Mol? dat daar werd opgenomen, Feyenoord- fans van die verloren Conference Leaguefinale in Tirana.
Protesten in Albanië. © Reuters
Albanië wordt door het Europees Parlement ‘een stabiele factor in de regio’ genoemd. Maar de politieke cultuur in het land is erg gepolariseerd. De laatste weken en maanden is er weer veel onrust en protest. Corruptie en misdaad zorgen voor grote problemen.
Desondanks wil Albanië eind volgend jaar de onderhandelingen afronden. De EU waarschuwt dat het dan wel stappen vooruit moet blijven zetten.
Wat lager op de toetredingsladder vinden we Noord-Macedonië, dat tot 2019 Macedonië heette. Er wonen bijna 2 miljoen mensen, vakantiegangers kennen mogelijk het Meer van Ohrid.
Al in 2004 – 22 jaar geleden dus – vroeg het land het lidmaatschap aan. De democratie functioneert inmiddels goed en het buitenlandbeleid is in lijn met dat van de EU. Maar de Noord- Macedoniërs slagen er niet in een noodzakelijke grondwetswijziging door te voeren. Dat staat het lidmaatschap in de weg.
Grote buurman Servië is veel verder verwijderd van toetreding. Officieel wil het land nog steeds lid worden, maar dat blijkt verder nergens uit. De Servische president Aleksandar Vucic is een goede vriend van Poetin en China heeft in Servië een stevige voet aan de grond.
Poetin wordt als held vereerd tijdens een protest in de Servische hoofdstad Belgrado. © AFP
Ook Bosnië en Herzegovina is niet bepaald op het goede spoor. Het land wordt verlamd door politieke verdeeldheid en door de afscheidingswens vanuit de Republika Srpska, die nauwe banden onderhoudt met Rusland.
Kosovo ten slotte wordt door het Europees Parlement wel aanbevolen als kandidaat, maar voorlopig is dat niet realistisch. Vijf EU-lidstaten erkennen de onafhankelijkheid van het land dat zich in 2008 officieel afscheidde van Servië, nog niet eens.
Nog verder naar het zuidoosten is Turkije officieel ook nog kandidaat, maar vanuit Ankara is al heel lang niks vernomen en Brussel vindt dat helemaal prima.
Duidelijke koplopers
Smit: „Ik zie wel het geopolitieke belang. Andere grootmachten proberen greep te krijgen op die regio. Maar ik vind dat landen die lid worden, aan alle criteria moeten voldoen. En als we eerlijk zijn, is alleen Montenegro redelijk op weg. De andere hebben nog heel veel werk te doen. Servië is inmiddels zo ver met China geïntegreerd, wil je dat echt in de Europese Unie halen?”
Reuten: „Albanië en Montenegro zijn de duidelijke koplopers. Die kunnen het misschien op eigen kracht halen de komende jaren. Bij andere landen, Noord-Macedonië bijvoorbeeld, moet je wel een zekere snelheid erin houden. Inmiddels is daar al een tweede generatie die niet beter weet dan dat hun land kandidaat-lid is. Dat is bijna niet uit te leggen.”
3. De parels onder de Noordpool
Dan zijn er nog twee landen die formeel niet eens kandidaat-lidstaat zijn, maar door Europa liever vandaag dan morgen worden binnengehaald. IJsland, het dunst bevolkte Europese land, brak de toetredingsgesprekken in 2013 nog af, maar onder druk van geopolitieke zorgen kantelt de situatie.
Op 29 augustus vindt een referendum plaats, waarin de bevolking kan stemmen voor het heropenen van gesprekken met Brussel. Een gelopen race is dat niet. Landbouw- en visserijbelangen vormen de grootste hordes. IJsland is echter zeer optimistisch en stelt dat het, als de bevolking bij het referendum voorstemt, in 2028 zou kunnen toetreden.
Dan Noorwegen, het land van schaker Magnus Carlsen, voetballer Erling Haaland en schilder Edvard Munch, en van de enorme olie- en gasvoorraden. Daardoor is het een van de rijkste landen van Europa.
Sinds een referendum in 1994, waarin de Noren tegen toetreding stemden, doen ze het op eigen houtje. Net als IJsland zijn ze wel lid van de Europese Economische Ruimte, waardoor handel makkelijker is.
Ine Eriksen Soreide, hier op archiefbeeld met toenmalig Nederlands minister van Defensie Jeanine Hennis © epa
Dit voorjaar heropende de conservatieve oppositieleider Ine Eriksen Søreide het debat echter. Ze vindt EU-toetreding een serieuze optie door de dreiging van Rusland en de onzekerheid over de relatie met de VS. De publieke steun voor haar standpunt groeit.
Het Noorse parlement is in meerderheid nog steeds tegen. Het vreest verlies van soevereiniteit over energiebronnen en viswateren. Maar Søreide mikt op winst bij de parlementsverkiezingen van 2029. Dan wil ze werk maken van toetreding.
Symbolisch van grote betekenis
Smit: „Dit is een heel ander geval. Die landen voldoen voor 80 procent aan de economische regels en volledig aan die voor de rechtsstaat. Het zullen nettobetalers worden, dat helpt Nederland. Dat verlicht onze last en ze zullen bij veel discussies aan onze zijde staan.”
Reuten: „Ik juich het feit dat Noorwegen en IJsland over het lidmaatschap nadenken, alleen maar toe. Dat betekent dat de EU nog steeds aantrekkelijk is, zelfs voor landen die ons op het oog niet zo hard nodig hebben. Als dat referendum in IJsland positief uitpakt, is dat symbolisch van grote betekenis.”
Geschiedenis van de EU in vogelvlucht
De Europese Unie zoals we die nu kennen, is opgericht op 25 maart 1957. België, Frankrijk, Duitsland, Italië, Luxemburg en Nederland ondertekenen dan het Verdrag van Rome. Zo ontstaat de Europese Economische Gemeenschap (EEG), die uiteindelijk de EU wordt.
De eerste uitbreiding vindt plaats in 1973, als Denemarken, Ierland en het Verenigd Koninkrijk zich bij de EEG voegen. Daarmee zijn er negen lidstaten.
Dat worden er tien als Griekenland in 1981 lid wordt. En in 1986 is er een derde uitbreiding: Spanje en Portugal worden lid.
In 1995 volgt de vierde uitbreiding. Oostenrijk, Finland en Zweden worden lid van de Europese Unie (EU), zoals de EEG na het Verdrag van Maastricht in 1993 heet. Bijna heel West- Europa is nu lid. Er zijn inmiddels vijftien lidstaten.
De grootste uitbreiding volgt in 2004. De EU maakt de sprong naar het oosten. Acht landen die voorheen achter het IJzeren Gordijn lagen, worden lid: Tsjechië, Estland, Hongarije, Letland, Litouwen, Polen, Slowakije en Slovenië. Ook Cyprus en Malta komen bij de EU.
Drie jaar later krijgen ook Bulgarije en Roemenië het fiat om toe te treden. In 2013 volgt de zevende en voorlopig laatste uitbreiding. Kroatië wordt lid en is de 28ste lidstaat van de EU.
Inmiddels zijn dat er weer 27: Groot-Brittannië vertrok op 1 februari 2020 uit de Europese Unie.
Op Denemarken, Zweden, Polen, Tsjechië, Hongarije en Roemenië na wordt in de hele EU met de euro betaald.
Forum statistieken
