Directeur Seger baron van Voorst tot Voorst met op de achtergrond Jachthuis Sint Hubertus, het vroegere buitenverblijf van grondleggers Anton en Helene Kröller-Müller. © Sjef Prins - APA Foto
Hoenderloo
Eline Verburg
Alle moeflons? Nee, veilig achter een speciaal wolfwerend stroomraster zijn nog zo’n veertig van de circa 300 schapen over, hopend op betere tijden. Eigenlijk wil Seger van Voorst tot Voorst (Zwolle 1961) het niet steeds over de wolf hebben, maar de gevolgen van het roofdier voor ’zijn’ park zijn de laatste jaren niet te missen.
Sinds vijf jaar is de – beschermde – wolf actief in het park. Hoe groot is de schade?
„Je hoort in het nieuws vooral over aanvallen op schapen en ander vee. Maar alles is voor de wolf een snack! Bij ons zijn na de moeflons nu de dassen aan de beurt. En ook reekalfjes en bodembroeders, net wat het makkelijkst is. Ook een fors edelhert is niet veilig. De wolf moet zogenaamd gedoogd en beschermd worden, alsof het leven van de andere, ook kwetsbare, wilde dieren niet meetelt.”
Meer wolven, meer bijtincidenten, meer dood vee: in Barneveld is het vrijwel dagelijks raak
Vorige week wees de rechtbank een verzoek af om tegen wolven te mogen optreden en de moeflons te beschermen. „Het zijn de enige grazers die jonge grove dennen eten. Daarmee zijn ze essentieel voor het behoud van het open landschap. Het liefst zou ik van het park een wolfvrije zone maken. Prima als de buren wel wolven willen, maar hier zijn ze niet gewenst. Dus moeten we ze beheren; wij kunnen geen wolfwerend stroomraster van 50 kilometer lengte om het Park heen zetten. Dat is veel te duur en technisch onhaalbaar. Andere dieren lopen zich bovendien vast in al die rasters in den lande.”
Voorstanders van de wolf vinden dat het dier hier thuishoort en het beleid wordt door de overheid gemaakt. Hoe gaat u daarmee om?
„Nog los van de theorie of de wolf hier wel echt uit zichzelf is gekomen... Er zijn helaas veel ’experts’ die bij overleg aan tafel mogen zitten en zich kunnen bemoeien met het beleid. Velen zijn pro-wolf, weet je waarom? Het is een verdienmodel! Ze verdienen veel geld aan hun wolvenadviezen en als de praktijk tegenvalt, passen ze het verhaal net zo makkelijk aan. Wát een geldverspilling, de wolf kost ons jaarlijks miljoenen.”
Van de 300 moeflons is binnen een jaar het grootste deel door wolven uitgemoord. © 123RF
De grondeigenaren die in de praktijk verantwoordelijk zijn voor het beheer, zitten ondertussen met de lasten. „Maar als ik dat zeg, ben ik voor critici en activisten weer ’die baron’, de arrogante aristocraat. Het meest misbruikte woord ooit. Ik heb landschaps- en faunabeheer met de paplepel ingegoten gekregen en ik zit hier omdat ik er een beetje verstand van heb. Daar hoef je geen baron voor te zijn.”
Met de paplepel
Seger Emmanuel baron van Voorst tot Voorst (Zwolle, 1961) woont met zijn echtgenote Fleur op familielandgoed Den Alerdinck II bij Laag Zuthem in de gemeente Raalte, Overijssel. Ze hebben twee dochters en een zoon. De adellijke familie stamt uit een oud Gelders/Overijssels riddergeslacht.
Voordat hij in 2003 directeur werd van Het Nationale Park De Hoge Veluwe, werkte hij op de Europese Optiebeurs in Amsterdam en de toonaangevende futures & options exchange LIFFE in Londen.
Nadien was hij directeur bij PAN (Protected Area Network) Parks Foundation, waar hij met diverse grote natuurgebieden in Europa heeft gewerkt. Daarnaast was hij CDA-Statenlid in de provincie Overijssel.
Met staatssecretaris Jean Rummenie (BBB) was goed te praten. „Zonde dat die weg is.” De oud-bewindsman kreeg onlangs het eerste exemplaar van het jubileumboek
90 jaar actief beheer en biodiversiteit aangeboden, bij het 90-jarig bestaan van de stichting. Het vermogende echtpaar Anton en Helene Kröller-Müller legde begin vorige eeuw het fundament, als hun persoonlijke jachtlandgoed en buitenplaats. Zij voerden in 1921 ook de moeflons in vanuit Zuid-Europa, voor de jacht én hun verdiensten als begrazers.
Het aantal herten en zwijnen wordt zorgvuldig in stand gehouden door jachtopzieners. © APA Foto
Is er veel veranderd wat betreft het beheer en de doelstelling van het Nationale Park?
„De filosofie is altijd geweest om aan actief natuurbeheer te doen, gericht op biodiversiteit en behoud van het oude Veluwse landschap. We beschermen daarmee de natuurwaarde én het cultuurhistorisch erfgoed. Dit gebied is daardoor een echte parel, die zonder menselijk ingrijpen snel zou dichtgroeien en verarmen. De parel verliest echter glans als de wolf ruim baan krijgt. Die vernietigt juist de biodiversiteit. En dat is weer schadelijk voor de hele regio die economisch profijt heeft van het Park.”
Waar elders wordt geëxperimenteerd met ’rewilding’ – niet of minder ingrijpen –, voelt De Hoge Veluwe daar niks voor. „Ons geheim is consistentie. Daarom werk ik hier al 23 jaar met 150 vaste werknemers en ook nog eens 400 enthousiaste vrijwilligers. Wat goed werkt, moet je blijven doen. Je kunt een park niet iedere paar jaar een andere koers opleggen, omdat dat de nieuwe mode is. Dat is funest voor de biodiversiteit.”
Epe in angst om wolf: ’Kleindochters niet meer naar opa en oma’
Behalve omgang met de wolf staat het park voor een aantal andere ’uitdagingen’. Klimaatverandering en stikstofdepositie, het zijn verschijnselen waar je je beleid op kunt aanpassen.
Welke aanpassingen zijn er nodig om die verschijnselen het hoofd te bieden?
„We planten loofbomen, die beter tegen warmte kunnen. Fijnsparren lijden onder droogte en keverplagen. Dat verandert het uiterlijk van het park, maar het is noodzakelijk.”
„Bezoekers zijn nodig om financieel onafhankelijk en gezond te blijven”, zegt directeur Van Voorst tot Voorst. © APA Foto Sjef Prins
Ook met het stikstofprobleem moet je realistisch omgaan. „Aan de uitstoot van stikstof zelf kunnen wij niks doen, dat heeft geen zin en dat ligt buiten onze invloed. Wij gebruiken nu steenmeel uit Scandinavië om negatieve effecten van stikstof op de bodem tegen te gaan. Natuur is geen ideologie. Het is verantwoordelijkheid nemen. Dat doen wij al 90 jaar.”
Het park moet aantrekkelijk worden gehouden: jaarlijks zijn 550.000 tot 600.000 betalende bezoekers nodig om financieel onafhankelijk en gezond te blijven.
Hoe behoudt De Hoge Veluwe zijn aantrekkingskracht voor de veelal trouwe bezoekers?
„We werken zelfstandig, zonder structurele overheidssubsidies, en zorgen zelf voor onderhoud aan gebouwen, paden en hekken.”
In het Nationaal Park kun je gratis rondtoeren op een witte fiets. © APA FOTO SJEF PRINS
„De 2000 gratis ’Witte Fietsen’ om door de natuur te toeren worden veel benut. De afgeschreven exemplaren schenken we vervolgens aan schoolkinderen in Marokko, die anders kilometers naar school moeten lopen. Over een à twee jaar gaat het nieuwe ondergrondse Museonder open, een kenniscentrum over het bodemleven, en ook het Kröller-Müller Museum met zijn unieke Van Gogh-collectie wil ondergronds uitbreiden. We willen verder graag een eigen resort openen aan de rand van het Park, maar dat wordt allemaal bemoeilijkt door de verscherpte Natura-2000-regels.”
Hoe houdt u de balans tussen bescherming van de natuur en toegankelijkheid voor publiek op de Hoge Veluwe?
„Mensen horen in de natuur, ze willen er wandelen, fietsen, naar buiten. En terecht! Steeds vaker dreigen gebieden te worden afgesloten. Niet alleen voor honden, maar ook voor publiek, om de druk op de kwetsbare natuur te verminderen. Worden we als mensen uit de natuur gejaagd en in de stad opgesloten. Terwijl het vaak gaat om terreinen die zijn aangekocht met belastinggeld en de natuur het best aankan.”
De druk op wél toegankelijke gebieden – zoals particuliere landgoederen – loopt daardoor bovendien verder op. „We moeten dat niet accepteren. Ik hoop dat mensen wat assertiever worden en gaan protesteren tegen uitsluiting van honden of mensen.”
Bent u niet bang dat mensen uit zichzelf zullen wegblijven, uit angst voor de wolf?
„Een van de wolven die we hier hebben gezenderd om zijn gedrag te volgen, is nu in Utrecht. Hier lag hij op 30 meter van een fietspad te slapen; dat is geen natuurlijk gedrag, ze hebben geen angst voor mensen. Maar ik maak me persoonlijk meer zorgen over de biodiversiteit dan over de mensen. Die zijn hier veilig. We hebben overal op de fietspaden alarmnummers op het pad staan en als je dat belt, is er binnen een paar minuten een boa.”
