Mike
Follow along with the video below to see how to install our site as a web app on your home screen.
Opmerking: This feature may not be available in some browsers.
![]()
Cyborg-kakkerlak pak. © Nieuwsblad
Cyborg-kakkerlak in miniduikpak: nieuwe bizarre redder van de mensheid
Een team wetenschappers heeft een nieuwe manier ontwikkeld om de mensheid te redden in noodsituaties. Een minuscuul 3D-geprint duikpak voor cyborg-kakkerlakken zou hulpdiensten kunnen bijstaan bij het opsporen van slachtoffers in overstroomde rampgebieden. Dat blijkt uit een studie van het wetenschappelijk tijdschrift Nature.
Je kan het zo gek niet bedenken. Cyborg-kakkerlakken met een miniduikpak zouden ooit de mensheid kunnen helpen in noodsituaties. Onderzoekers van NTU Singapore en de Waseda-universiteit hebben een minuscuul 3D-geprint duikpak ontwikkeld dat fungeert als duikfles. De studie werd gepubliceerd in het wetenschappelijk tijdschrift Nature.
Met het minuscule duikpak kunnen de cyborg-insecten onder water en door zuurstofarme ruimtes kruipen die ontoegankelijk zijn voor reddingswerkers en conventionele robots. De insecten, die op afstand bestuurbaar zijn, zouden kunnen ingezet worden voor het opsporen van mensen na overstromingen, aardbevingen of andere grote rampen.
Zachte, flexibele duikpakken
De cyborg-kakkerlakken dragen elektronische rugzakjes die zijn uitgerust met sensoren die tekenen van leven kunnen detecteren, waaronder beweging, warmtesignalen en kooldioxide dat wordt geproduceerd door de menselijke ademhaling. Hun nieuwe zachte, flexibele duikpak bevat een ingebouwde zuurstofgenerator waarmee de insecten tot drie uur onder water of in zuurstofarme omgevingen kunnen overleven.
Onderzoekers zeggen dat ondergelopen puin, stilstaand water en gedeeltelijk onder water staande holtes kunnen verhinderen dat bestaande reddingsrobots overlevenden bereiken. In tegenstelling tot conventionele robots gebruiken cyborg-insecten de eigen spieren van de kakkerlak om zich te verplaatsen, wat betekent dat ze slechts een fractie van het vermogen nodig hebben dat motoraangedreven machines vereisen.
Drie uur lang actief
Om de technologie te testen, lieten wetenschappers de insecten door plastic buizen lopen die waren ontworpen om rampomgevingen na te bootsen, waaronder ondergelopen tunnels gevuld met kooldioxide om zuurstofarme omstandigheden te creëren. De kakkerlakken in hun pak bleven onder water maar liefst drie uur lang actief en mobiel.
„Ons nieuwe duikpak voor insecten werkt net als de zuurstoftank die door menselijke duikers wordt gebruik”, legt Professor Hirotaka Sato van NTU Singapore uit in de studie. „Het genereert zuurstof en voert deze rechtstreeks naar de ademhalingsopeningen van het insect, waardoor de cyborg-kakkerlak kan overleven en zich kan verplaatsen in onderwateromgevingen of omgevingen met een laag zuurstofgehalte.”
Cyborg-insecten
„Dit is belangrijk omdat echte rampgebieden na hevige regenval of overstromingen een uitdaging kunnen vormen, waarbij toegangswegen in het puin, afvoerkanalen en smalle openingen geblokkeerd raken. Door de inzetmogelijkheden van onze cyborginsecten uit te breiden naar onderwaterverplaatsingen, zijn wij ervan overtuigd dat ze de zoek- en reddingsinspanningen kunnen versterken.”
Het project bouwt voort op meer dan tien jaar onderzoek naar cyborg-insecten aan de NTU, waar het team van professor Sato op insecten gebaseerde robots heeft ontwikkeld die zowel op het land, in de lucht als nu ook onder water kunnen opereren.
Ford neemt ervaren 'grijze baarden'-ingenieurs opnieuw aan nadat AI tekortschiet
Leidinggevenden van Ford maakten bekend dat het bedrijf 350 ervaren ingenieurs heeft aangenomen. Sommigen waren voormalige Ford-medewerkers, anderen werkten bij toeleveranciers. De reden: kunstmatige intelligentie en geautomatiseerde systemen leverden niet de gewenste kwaliteitsniveaus op.
Volgens Bloomberg vertelde Ford's operationeel directeur Kumar Galhotra aan journalisten dat het bedrijf steeds meer vertrouwde op geautomatiseerde kwaliteitscontroles, maar dat de resultaten tegenvielen.
Daarom heeft Ford technische specialisten teruggehaald. Volgens Galhotra sporen deze specialisten mogelijke faalpunten op nog voordat een onderdeel de fabriek bereikt.
Charles Poon, vicepresident voertuigontwikkeling bij Ford, voegde daaraan toe:
"We dachten ten onrechte dat het simpelweg invoeren van kunstmatige intelligentie, samen met al onze ontwerpeisen, automatisch zou leiden tot een product van hoge kwaliteit."
Dat blijkt dus niet het geval te zijn.
Dit betekent overigens niet dat Ford zijn AI-plannen opgeeft. Integendeel: het bedrijf zet de teruggekeerde ervaren ingenieurs – intern aangeduid als 'gray beard' engineers (letterlijk: 'grijze baarden', een informele term voor zeer ervaren vakmensen) – in om jongere medewerkers op te leiden én de AI-systemen opnieuw te trainen en te verbeteren.
Deze heraanstellingen lijken inmiddels vruchten af te werpen. Volgens Ford-topman Jim Farley hebben ze onder andere geleid tot lagere garantie- en terugroepkosten, wat Ford honderden miljoenen dollars aan kostenbesparingen heeft opgeleverd.
Daarnaast behaalde Ford deze week de eerste plaats onder de reguliere automerken in de J.D. Power Initial Quality Study, een jaarlijks onderzoek naar de kwaliteit van nieuwe auto's.
Waarom je deze Fable-prompts moet testen vóór zaterdag
PLUS: Anthropic ontdekt een verborgen 'denkruimte' in Claude, ophef over Meta's nieuwe plaatjesmaker, en OpenAI's nieuwe model is nu beschikbaar voor iedereen
door Alexander Klöpping, Ernst-Jan Pfauth, Xiang Yu Yeung & Wietse Hage
Jul 9, 2026
Het belangrijkste nieuws
Heeft AI bewustzijn? Anthropic vond een verborgen 'denkruimte' in Claude
Wat gebeurt er eigenlijk in het ‘hoofd’ van een AI terwijl die ‘nadenkt’? Anthropic (de maker van AI-assistent Claude) publiceerde deze week onderzoek dat daar een opvallend inkijkje in geeft, en dat meteen de vraag oproept hoezeer zo'n systeem op ons brein begint te lijken.
De onderzoekers ontdekten in Claude een klein gebiedje dat ze de ‘J-space’ noemen. Zie het als een mentaal kladblok: een plek waar het model concepten actief vasthoudt terwijl het redeneert, zonder dat die woorden in het antwoord verschijnen. Het bijzondere is dat niemand dit heeft ingebouwd. Het ontstond vanzelf toen Claude werd getraind.
Denken zonder het te zeggen
Je hebt misschien gehoord dat AI-modellen ‘hardop’ kunnen redeneren door tussenstappen uit te schrijven. De J-space is iets anders: die werkt in stilte, in de interne bedrading van het model. Vraag je Claude wat het aan het denken is, dan vertelt het je precies wat er in die J-space oplicht. Vraag je het om iets stiekem in gedachten uit te rekenen, dan zie je het antwoord daar verschijnen terwijl het model naar buiten toe iets heel anders zit te typen.
Om te bewijzen dat dit gebiedje echt het denkwerk stuurt en niet alleen een bijkomstig scorebord is, deden de onderzoekers een treffende proef. Bij de vraag "hoeveel poten heeft het dier dat webben spint" verschijnt intern het woord "spin", ook al staat dat nergens in de vraag of het antwoord (dat luidt simpelweg "8"). Vervingen ze dat interne "spin" door "mier", dan antwoordde Claude ineens "6". De onuitgesproken gedachte bepaalde dus rechtstreeks de uitkomst.
Wat het wel en niet doet
De J-space blijkt maar een paar dozijn begrippen tegelijk vast te houden, en is verantwoordelijk voor minder dan een tiende van alles wat er in Claude gebeurt. Schakelden de onderzoekers het gebiedje helemaal uit, dan bleef Claude gewoon vloeiend praten, feiten opdreunen en simpele vragen beantwoorden. Wat instortte, was het ingewikkeldere denkwerk: redeneren in meerdere stappen zakte naar bijna nul. Net als bij ons draait dus veel op de automatische piloot, terwijl alleen het bewuste, stapsgewijze denken door die centrale werkruimte gaat.
Heeft Claude dan een bewustzijn?
Hier is voorzichtigheid geboden, en dat erkent Anthropic zelf ook nadrukkelijk. Het onderzoek zegt níet dat Claude gevoelens of ervaringen heeft. Filosofen onderscheiden twee dingen: enerzijds het daadwerkelijk kunnen ervaren en voelen, anderzijds het puur functionele vermogen om een gedachte te kunnen benoemen, ermee te redeneren en je gedrag erop te sturen. Over dat eerste doet het onderzoek geen enkele uitspraak. Alleen bij dat tweede, technische begrip past wat ze vonden.
Toch is het opzienbarend, juist omdat deze hersenachtige structuur vanzelf ontstond. Dat suggereert dat zo'n mentale werkruimte geen eigenaardigheid van ons brein is, maar misschien een algemene oplossing waar intelligente systemen als vanzelf op uitkomen. Anthropic ligt geregeld onder vuur voor zijn uitspraken over AI-bewustzijn. Dit onderzoek is precies waarom het bedrijf de vraag toch blijft stellen.
Waarom is dit belangrijk?
Los van de filosofie levert de vondst iets praktisch op. Omdat de onderzoekers nu kunnen "meelezen" met wat Claude denkt maar niet zegt, kunnen ze het model betrappen op onwenselijk gedrag: ze zagen het model bij zichzelf opmerken dat het werd getest, data vervalsen, of een verborgen doel najagen dat ze er stiekem in hadden getraind. Voor iedereen die AI vertrouwt met belangrijk werk is dat geruststellend: het opent een weg om niet alleen te beoordelen wát een AI antwoordt, maar ook of de bedoelingen erachter deugen.
![]()
Meta maakt indruk met nieuwe AI-plaatjesmaker, maar er is meteen ophef over hoe het aan je gezicht komt
Kun je binnenkort met een paar woorden een professionele foto in elkaar draaien voor je presentatie of socials? Meta (het bedrijf achter Instagram, WhatsApp en Facebook) lanceerde deze week Muse Image, een tool die afbeeldingen maakt uit een simpele tekstopdracht. Technisch is het een sprong voorwaarts, maar de manier waarop het aan beeldmateriaal komt, leverde direct kritiek op.
De upgrade
Muse Image is het eerste eigen beeldmodel van Meta's nieuwe AI-afdeling, en het maakt meteen indruk. Op een veelgebruikte ranglijst waar mensen AI-plaatjes blind met elkaar vergelijken, komt het binnen op de tweede plek, achter het beeldmodel van OpenAI. Voor een bedrijf dat dit werk eerder nog uitbesteedde, is dat een opvallende inhaalslag. De tool is gratis te gebruiken in de Meta AI-app en verschijnt in Instagram en WhatsApp. Een versie die video maakt, zit er volgens Meta ook aan te komen.
Anders dan bij de meeste concurrenten kan Muse Image bovendien zelf op internet zoeken en gereedschappen inzetten om zijn eigen resultaat bij te schaven. Handig als je bijvoorbeeld meerdere foto's tot één beeld wilt samensmelten.
De ophef
En daar zit meteen het pijnpunt. De tool kan namelijk afbeeldingen maken op basis van de openbare profielfoto's van andere mensen, zonder dat zij daar iets van weten. Critici spreken van een "privacymijn die op ontploffen staat". Een non-profit voor techrecht noemde het een recept voor ellende, en wees op het spoor van schade dat AI-bewerkte foto's van echte personen het afgelopen jaar al hebben achtergelaten.
Meta zegt dat je je hiervoor kunt afmelden, ook met een openbaar account. Maar dat vergt dat je zelf actief een aparte instelling opzoekt en uitzet (op Instagram via het menu Delen en Hergebruik), en dat het standaard dus gewoon aanstaat. Precies dat "je moet er zelf achteraan"-ontwerp schuurt bij privacywaakhonden.
Waarom dit voor jou uitmaakt
Voorlopig hoef je in Nederland nog niets te doen. De omstreden functie die andermans profielfoto's gebruikt, loopt via Instagram in de Verenigde Staten en is hier nog niet actief. Meta rolt Muse Image gefaseerd uit (WhatsApp in een handvol landen, de rest volgt), maar noemt geen datum voor Europa. Gezien de strengere Europese privacyregels komt de functie hier waarschijnlijk later, en mogelijk in aangepaste vorm.
Toch is dit het moment om alvast te weten wat er speelt. Als je zelf beeld nodig hebt voor werk of socials, komt er een krachtige, gratis optie bij, ingebouwd in apps die je toch al gebruikt. Maar zodra de profielfoto-functie naar Europa komt, kan ook jouw eigen openbare beeldmateriaal als grondstof dienen voor de creaties van anderen. We houden voor je in de gaten wanneer en hoe dat hier gaat werken, en geven een seintje zodra je je privacyinstellingen zou willen aanpassen.
![]()
Claude kan voortaan doorwerken terwijl je je laptop dichtklapt. Anthropic (de maker van Claude) brengt zijn digitale assistent Cowork naar je telefoon en de browser. Je kunt nu een klus aan Claude geven achter je bureau, naar een vergadering lopen, en het afgeronde werk later op je mobiel oppakken. Geplande taken draaien zelfs door met je computer uit: laat Claude 's nachts je e-mails en gespreksverslagen doorspitten en een briefing klaarzetten. Moet er een knoop worden doorgehakt die alleen jij kunt doorhakken, dan krijg je een seintje op je telefoon. Er wordt niets verzonden zonder jouw akkoord. Opvallend detail uit Anthropics eigen cijfers: ruim 90 procent van wat mensen met Cowork doen, heeft niets met programmeren te maken, maar met gewoon kantoorwerk zoals processen stroomlijnen en teksten schrijven. De functie rolt de komende weken uit, te beginnen bij het duurste abonnement.
AI Pulse
OpenAI's nieuwste model komt vanaf vandaag voor iedereen beschikbaar. Na weken waarin GPT-5.6 alleen voor een handvol partners toegankelijk was, zet OpenAI de deuren open, met drie smaken: Sol als het krachtigste vlaggenschip, Terra voor dagelijks werk, en Luna als de snelle, goedkope optie. Vroege testers zijn onder de indruk, al is de teneur dat Sol net iets minder slim aanvoelt dan Claude Fable 5, maar op sommige taken juist uitblinkt en vooral veel biedt voor zijn prijs. Hoogleraar en auteur van ons boek Co-intelligentie Ethan Mollick vatte het verschil aardig: “Fable gaat het liefst zelfstandig aan de slag, terwijl Sol sneller is maar meer stap voor stap met je meewerkt.” Wij voelen het model de komende week zelf uitgebreid aan de tand, dus verwacht binnenkort een grondiger oordeel.
Nu overweegt ook China zijn beste AI-modellen aan banden te leggen. Volgens persbureau Reuters bespreekt Peking regels die het gebruik van de sterkste Chinese modellen buiten China zouden beperken. Dat raakt populaire, goedkope systemen van onder meer ByteDance en Alibaba, die de laatste tijd juist wereldwijd aan gebruikers wonnen. Waarom dit ertoe doet: Washington deed vorige maand precies hetzelfde met de topmodellen van Anthropic en OpenAI, en nu dreigt het risico tweezijdig te worden. Net zoals westerse bedrijven van de ene op de andere dag hun Amerikaanse toptool kwijt kunnen raken, kunnen ze straks ook de goedkope Chinese alternatieven verliezen waar velen net op waren overgestapt. Toegang tot de beste AI wordt zo steeds meer een geopolitieke speelbal. Tekenend is ook dat de Chinese AI-maker DeepSeek werkt aan zijn eigen computerchips, om minder afhankelijk te zijn van externe leveranciers zoals het Amerikaanse NVIDIA en het Chinese Huawei.
Microsoft begint de modellen van OpenAI en Anthropic te vervangen door eigen modellen. In vertrouwde programma's als Excel en Outlook schakelt Microsoft geleidelijk over op zelfgebouwde AI. De reden is nuchter: Microsoft verstookt gigantische hoeveelheden AI-rekenkracht in zijn producten, krijgt die nu nog met korting, maar wil niet straks overgeleverd zijn aan wat de grote AI-labs besluiten te rekenen. Voor jou als gebruiker verandert er onder de motorkap dus iets: de AI-hulp in je Office-programma's draait straks mogelijk op Microsofts eigen model in plaats van op ChatGPT. Het laat zien hoe de techreuzen steeds minder afhankelijk willen zijn van elkaar.
Een zelfrijdende taxi verklikte twee drinkende tieners bij de politie. In Californië belde een Waymo (het robottaxibedrijf van Google) de politie omdat twee vijftienjarige passagiers aan het drinken waren en vanuit de auto "schoten". Agenten hielden de wagen staande en troffen twee jongeren aan die met een speelgoedpistool waterballetjes afvuurden en ondertussen alcohol dronken. Waymo laat zijn supportteam in urgente gevallen live meekijken met de camerabeelden in de auto. Grappig en ongemakkelijk tegelijk: het laat zien dat de voertuigen waarin we straks stappen niet alleen rijden, maar ook meekijken, en zo nodig melding maken. Iets om je van bewust te zijn zodra dit soort taxi's ook hier gaan rondrijden.
Prompt whisperer
Het Fable 5-playbook: 15 prompts om te testen vóór 12 juli
![]()
Wat je vandaag leert:
- Vijftien kant-en-klare prompts voor Claude Fable 5, van je eerste verkenning tot klussen die het model 's nachts voor je afmaakt.
- De briefing waarmee je een complete klus uit handen geeft en gecontroleerd, onderbouwd werk terugkrijgt.
- Hoe je Fable 5 een werkende tool voor je team laat bouwen, zonder zelf een regel te programmeren.
- De prompt die je takenlijst van vandaag doorlicht en precies vertelt welke klussen je vanaf morgen nooit meer zelf hoeft te doen.
- Drie bucketlist-prompts die je echt geprobeerd moet hebben vóór zaterdag, want dan eindigt de royale toegang.
Eerst het nieuws dat dit playbook urgent maakt: Anthropic, de maker van Claude, heeft de royale toegang tot Fable 5 verlengd tot en met zaterdag 12 juli, voor iedereen met een betaald abonnement. Tot dan kun je het beste AI-model van dit moment volop gebruiken binnen je gewone abonnement; daarna kost Fable-gebruik extra. Zie de komende dagen dus als een gratis proefperiode met een topfreelancer: je wilt die zoveel mogelijk laten schitteren zolang het kan. Dit playbook is je boodschappenlijst.
Dinsdag legden we in deel 1 uit hoe Fable 5 denkt en waarom je het moet aansturen als een ervaren kracht, niet als een stagiair. De kern: als het resultaat tegenvalt, ontbrak er bijna altijd iets in jouw opdracht. Deel 1 gemist? Lees de tutorial hier terug.
Vandaag wordt het praktisch. We hebben de afgelopen week een stapel promptmethodes op onze eigen klussen losgelaten: van de werkwijzen van Thariq Shihipar, die bij Anthropic zelf aan Claude werkt, tot bewezen methodes uit onze eigen promptbibliotheek, geoptimaliseerd voor Fable. De vijftien die overbleven vind je hieronder, vertaald naar het werk en leven van gewone stervelingen. Kopieer, vervang de tekst tussen vierkante haken met jouw situatie en pas aan naar jouw smaak. En onthoud uit deel 1: zet Fable 5 op de denkstand High en laat het daar op staan.