We hoeven er niet meer omheen te draaien: wat veel kritische mensen de afgelopen jaren al diep vanbinnen aanvoelden, is gewoon de keiharde werkelijkheid.
Sinds corona heb ik niet meer alleen geluisterd naar wat journalisten zeggen, maar ben ik gaan kijken naar wie ze werkelijk zijn als mens. Ik heb ze allemaal geanalyseerd, van de grote talkshows en kranten tot de kleinste hoekjes en niches.
Het maakt eigenlijk helemaal niet meer uit welke kant je op kijkt in het medialandschap: links, rechts, mainstream of 'alternatief', het voelt allemaal als één relatief klein, zelfbedruipend ons-kent-ons-circus.
Aan de ene kant heb je de keurige praatprogramma's waar iedereen uit dezelfde vijver vist, elkaar de bal toespeelt en netjes binnen de lijntjes kleurt. En denk je daaraan te ontsnappen door naar de zogenaamd onafhankelijke makers met een donatieknop te gaan? Dan beland je gewoon in het spiegelbeeld: exact hetzelfde spelletje, maar dan met bozere gezichten en een ander verdienmodel. En aan de uiterste randen schreeuwen de meest extreme figuren zo hard mogelijk om aandacht, puur omdat gekte nu eenmaal het beste klikt.
En dan heb je nog die hele golf aan zogenaamde 'alternatieve' media en 'vrijheidsstrijders' die sinds corona als paddenstoelen uit de grond zijn geschoten. Destijds presenteerden ze zichzelf als de spontane stem van het volk, maar achteraf blijkt het gewoon een strak georganiseerde incrowd te zijn. Achter de schermen wemelt het van de communicatiebureaus, doorgewinterde hoofdredacteuren en directe lijntjes met zowel de politiek als diezelfde mainstream media waar ze op camera zo hard tegenaan schoppen.
Het is één grote poppenkast. Ze doen alsof ze jou de rauwe waarheid brengen en je bevrijden van het systeem, maar in werkelijkheid runnen ze een digitaal schoolplein met een peperdure toegangsprijs.
Het draaiboek is overal exact hetzelfde. Eerst wordt je identiteit gekaapt: je krijgt een geuzennaam, een eigen taaltje en een duidelijk aangewezen vijand om elke dag boos op te zijn. Zodra je emotioneel aan de haak hangt, begint het eindeloze kleuterklas-drama. Ruzies, moddergooien en schijngevechten tussen de verschillende 'leiders' houden het publiek op het puntje van hun stoel. Maar wie even uitzoomt, ziet dat het één besloten ons-kent-ons-ecosysteem is. Buitenstaanders komen er niet tussen, terwijl de hoofdrolspelers elkaar achter de schermen allang kennen, de baantjes keurig aan elkaar toeschuiven en de bal netjes naar elkaar overspelen.
En ondanks al dat stoere gepraat over "buiten het systeem staan", leiden al hun paden uiteindelijk gewoon weer terug naar diezelfde politieke fuik, een nieuwe partij, een nieuw poppetje, een nieuwe verkiezingsbelofte.
Maar het meest tenenkrommende is nog wel de onverholen minachting voor de eigen achterban, verpakt in de meest gênante bedeltechnieken. De ene minuut sta je zogenaamd op de barricaden voor de vrijheid, en de volgende minuut wordt er schaamteloos met de digitale collectebus gerammeld. "Doneer nu, want we worden tegengewerkt!" Zolang de volgers maar blijven kijken, klappen en vooral hun portemonnee trekken, vinden deze zelfbenoemde verlossers het allemaal prachtig. Geen echte oppositie, maar een groot toneelstuk waarin iedereen elkaar de baantjes toespeelt over de rug van goedgelovige volgers.
En laten we eerlijk zijn: hoe overschat is het hele vak van 'journalist' anno 2026 eigenlijk geworden? Wat zij doen, kan inmiddels iedereen met een smartphone en een internetverbinding. Het stelt niets meer voor, maar ze hangen er een aura van gewichtigheid omheen alsof ze openhartoperaties uitvoeren.
In werkelijkheid zijn het niets meer dan regisseurs van een oppervlakkige culture war, die je voortdurend tegen andere mensen en groepen opzetten, je meesleuren in een eindeloze strijd van wij tegen zij en je zo gevangen houden in een psychologische massa die vanuit woede, groepsdenken en collectieve hypnose reageert.
Kijk maar naar hoe ze elk groot maatschappelijk thema aanvliegen. Bij de asielstroom zoomen ze eindeloos in op de asielzoekers zelf, of maken ze een dramatisch item bij een demo rond een azc in een dorp als Loosdrecht. Ze filmen de boze burgers, ze filmen de spandoeken, maar ze benoemen nooit de onderliggende mechanismen van verdeel-en-heers die deze hele situatie in stand houden. Ze graven niet naar de echte oorzaken; ze geven je precies genoeg brandstof om op elkaar los te gaan.
Hetzelfde voorspelbare draaiboek zie je bij elke schokkende gebeurtenis, of het nu gaat om terrorisme of een tragische moord zoals die op Lisa. Je kunt van tevoren al uittekenen hoe het publiek zand in de ogen wordt gestrooid. Binnen vijf minuten is het verdriet gekaapt en omgebouwd tot kampvorming. Links tegen rechts, man tegen vrouw, wij tegen zij.
Het enige doel van al die media-figuren is het creëren van een constante psychologische massa: een groep mensen die in een permanente staat van emotie, woede en hypnose verkeert. Ze trekken je telkens weer een onzinnig, oppervlakkig narratief in, zodat de grote mechanismen van massamanipulatie buiten beeld blijven. Geen enkele journalist, niet in de talkshows en niet bij de alternatieve kanalen, zal ooit uitleggen hoe die massa precies wordt bespeeld en gehypnotiseerd. Want op het moment dat het publiek uit die trance ontwaakt, zijn ze allemaal hun baantje kwijt.
En het pijnlijke is: het patroon is overal exact hetzelfde. Het zijn geen incidenten en het is geen onwetendheid, het is een optelsom van dezelfde rotte karaktereigenschappen die je keer op keer terugziet:
• Zelfingenomenheid verpakt als moraal: Ze doen alsof ze het beste met de wereld voorhebben, maar het draait maar om één ding: hun eigen ego. Ze vinden het heerlijk om zichzelf op een voetstuk te plaatsen en de gewone burger vanaf boven de les te lezen.
• Pure lafheid en kuddegedrag: Ze hebben de mond vol over moed en onafhankelijkheid, maar puntje bij paaltje heeft niemand ruggengraat. Zodra het spannend wordt, kiezen ze massaal voor hun eigen hachje, hun baantje en de goedkeuring van hun eigen clubje. Niemand durft uit de pas te lopen.
• Neppe betrokkenheid: Ze kunnen op commando heel bezorgd of verontwaardigd kijken, maar het is allemaal toneel. Zodra de camera uitgaat of het onderwerp niet meer scoort, is alle empathie verdwenen. Menselijk leed is voor hen gewoon handel.
• Diepe minachting voor de gewone mens: Je voelt aan alles dat ze neerkijken op het publiek. Ze zien jou en mij niet als volwassen mensen die zelf kunnen nadenken, maar als domme schapen die opgevoed en gestuurd moeten worden.
• Luiheid en napraterij: Echt zelf op onderzoek uitgaan kost moeite en brengt risico’s met zich mee. Ze kiezen liever voor de makkelijkste weg: klakkeloos de verhalen, vijandbeelden en stokpaardjes van hun eigen kamp herhalen, elkaar napraten en iedereen die hun overtuigingen of groepsloyaliteit ter discussie stelt wegzetten als vijand.
• Schaamteloos opportunisme: Ze hebben geen echte principes. Wat vandaag heilig voor ze is, gooien ze morgen zonder blikken of blozen bij het grofvuil zodra de wind draait en een ander verhaal beter uitkomt voor hun carrière.
Ik heb echt geprobeerd om in al die niches nog ergens een lichtpuntje of een integere uitzondering te vinden, maar die zijn er simpelweg niet. Achter al die zogenaamd verschillende gezichten schuilt precies dezelfde kille mentaliteit zonder geweten.
Hoe verschillend ze ook lijken, ze functioneren allemaal als kopieën van hetzelfde systeem, een soort eindeloze reeks Agent Smiths die in verschillende jasjes precies hetzelfde doel dienen.
Ze houden je boos, ze houden je bang, en voor je het weet trekken ze je allemaal weer exact dezelfde politieke fuik in. Zolang jij maar blijft kijken, klikken en je druk maakt, draait de machine op volle toeren.
Wie dat eenmaal heeft gezien, trapt er nooit meer in.