Stemmen horen en psychische nood moeten we niet reduceren tot een hersenziekte die enkel met medicatie onderdrukt moet worden.
Door te stoppen met schadelijke labels en in plaats daarvan nieuwsgierig het gesprek aan te gaan met de stemmen (bijvoorbeeld via Voice Dialogue en het Maastricht Interview), transformeer je vijandige symptomen in betekenisvolle signalen.
Dit geeft mensen hun eigenaarschap en menselijke waardigheid terug.
Agressieve of kritische stemmen en innerlijke delen moet je nooit proberen weg te kicken of te onderdrukken, want daarachter schuilt de grootste kwetsbaarheid en de snelweg naar het werkelijke lijden.
Door vanuit een diepe, oordeelloze rust (een open veld waarin "niets hoeft") de dialoog aan te gaan en te onderhandelen over veiligheid, transformeer je vijandige symptomen in bondgenoten.
De GGZ moet transformeren van een kille medische machine naar een humane plek van hoopverlening en open dialoog.
Introductie van de gast:
Dirk Corstens is al meer dan 40 jaar werkzaam in de GGZ en heeft zijn carrière grotendeels gewijd aan het begeleiden van mensen die stemmen horen en het verrichten van onderzoek hiernaar.
Definitie van een stemmenhoorder:
Volgens Corstens ben je simpelweg een stemmenhoorder zodra je zelf aangeeft stemmen te horen; de medische of diagnostische discussie daarover is secundair.
Kritiek op het etiket 'schizofrenie':
Het label schizofrenie is volgens Corstens vooral schadelijk omdat het patiënten in een passieve rol duwt en de indruk wekt dat verandering onmogelijk is.
Betekenisvolle ervaringen:
Stemmen moeten niet direct als ziektesymptoom worden weggedrukt met medicatie, maar worden gezien als betekenisvolle signalen die gekoppeld kunnen worden aan iemands levensverhaal.
Inzet van Voice Dialogue:
Samen met Robert Stamboliev is geëxperimenteerd met Voice Dialogue om direct in dialoog te gaan met de stemmen, wat kan leiden tot transformatie en eigenaarschap bij de cliënt.
Separeren en honoreren:
Deze kernprincipes uit Voice Dialogue (eerst scheiden van het deel om het vervolgens te erkennen) helpen de cliënt om een andere relatie tot de stemmen op te bouwen.
Emancipatie en zelfhulpgroepen:
Naast individuele behandeling is er een brede maatschappelijke beweging nodig (inclusief wereldcongressen en zelfhulpgroepen) om hoop te bieden en te tonen dat je met stemmen kunt leven.
Het Maastricht Interview:
Een uitgebreide vragenlijst (3 tot 5 sessies) helpt om de ervaringen van de stemmenhoorder systematisch in kaart te brengen en te koppelen aan levensgebeurtenissen.
Wetenschappelijk onderzoek in Manchester:
Het "Talking with Voices"-project onderzoekt de effectiviteit van deze gesprekstherapie bij 150 personen, waarbij gebleken is dat vervolg-traumabehandeling vaak noodzakelijk is.
Internationale verspreiding:
De methodiek krijgt breder navolging, zoals blijkt uit opleidingstrajecten en onderzoeksprojecten in Frankrijk (het Eden-project).
Inspiratie uit andere culturen:
De beweging haalt inspiratie uit onder andere de Maori's in Nieuw-Zeeland, die op een zelfverzekerde en unieke manier met hun kwetsbaarheid en zelfbeeld omgaan.
Kritiek op schematherapie:
Het direct 'eruit willen kicken' van de straffende ouder in schematherapie is in strijd met Voice Dialogue;
juist dat deel bevat vaak het meeste lijden en is de "snelweg naar het lijden".
Beperking van vaste mallen:
Zowel schematherapie als Internal Family Systems (IFS) werken soms te veel met vaste labels en hokjes, terwijl Voice Dialogue onbevooroordeeld begint zonder vooraf bedachte namen.
De 'Boeddha' als innerlijke houding:
Om met intense of destructieve stemmen te werken, gebruikt Corstens een sensitieve, oordeelloze houding ("de Boeddha in mij") waarin niets hoeft.
Onderhandelen over veiligheid:
Bij zeer agressieve of dominante stemmen (zoals een oud-militair) is het essentieel om goede grenzen te stellen en te onderhandelen over wederzijdse veiligheid.
Indirecte dialoog:
Als cliënten hun stemmen niet zelf willen of durven te laten spreken, kun je via indirecte vragen (bijv. over de leeftijd of achtergrond van de stem) toch een constructieve relatie opbouwen.
Succesvolle casuïstiek:
Zelfs na decennia van psychiatrische diagnoses en hardnekkige stemmen kan een persoonlijke dialoog agressieve stemmen laten verdwijnen en ondersteunende stemmen creëren.
Open Dialogue als humane revolutie:
Naast Voice Dialogue pleit Corstens voor
Open Dialogue (waardering van het sociale netwerk en gelijkwaardigheid), wat in Finland indrukwekkende resultaten oplevert bij psychosen.
Hoopverlening in plaats van hulpverlening:
Corstens benadrukt dat zijn werk hem vooral hoop heeft gegeven en stelt dat hulpverleners eigenlijk "hoopverleners" zouden moeten zijn.
Impact van de documentaire:
De documentaire (die in maart in de bioscopen draait) en internationale projecten (zoals in Manchester en Frankrijk) helpen om deze menselijke benadering breder bekend te maken.
Praktisch:
- Verwelkom je innerlijke ervaringen:
Beschouw lastige gedachten of stemmen niet meteen als 'fout' of 'ziek', maar durf er met een milde nieuwsgierigheid naar te luisteren.
- Word eigenaar in plaats van slachtoffer:
Probeer een innerlijke scheiding aan te brengen (separeren) zodat je niet volledig samensmelt met je klachten of angst, om ze vervolgens te erkennen (honoreren).
- Zoek verbinding met lotgenoten:
Het besef dat je niet de enige bent en het opzoeken van zelfhulpgroepen kan een enorme last van je schouders nemen.
- Kijk naar het achterliggende verhaal:
Veel psychische worstelingen vinden hun oorsprong in eerdere pijn of levensgebeurtenissen; het behandelen van die wortel werkt beter dan het onderdrukken van het symptoom.
- Vecht niet tegen je innerlijke criticus:
Probeer strenge of kritische gedachten niet meteen weg te duwen of te veroordelen, maar onderzoek wat ze eigenlijk proberen te beschermen.
- Hanteer een houding van "niets hoeft":
Creëer in jezelf een oordeelloze ruimte van rust en acceptatie voordat je met je eigen pijnstukken in gesprek gaat.
- Blijf in gesprek via veilige kaders:
Zelfs als je angstig bent voor bepaalde delen van jezelf, kun je door duidelijke grenzen te stellen en te onderhandelen de regie behouden.
- Zie lijden als een weg naar ontwaking:
Moeilijke periodes en innerlijke stemmen zijn geen puur defect, maar vaak een noodsignaal dat een dieper liggend levensverhaal vertelt.
Citaten:
- Als iemand zegt 'ik hoor stemmen', dan is iemand een stemmenhoorder.
Punt."
- "Ik geloof ook niet meer in het label schizofrenie...
Ik vind dat we dat label eruit moeten gooien, omdat dat vooral schadelijk is."
- "Een dokter zegt: '
Ik geef jou een pilletje en dan ben je van die stem af.'
En dat is een leugen."
- "Het is belangrijk dat je eigenaar wordt van je stemmen...
dat je de stemmen identificeert binnen jouw geheel."
- "Mogelijk ligt het probleem niet zozeer in de aanwezigheid van stemmen als wel in het onvermogen om ermee om te gaan."
- "De straffende ouder...
dat is nou juist de meest interessante deel.
En daar ligt het meeste lijden dichtstbij...
ik zeg vaak dat is de snelweg naar het lijden."
- "In Voice Dialogue beginnen we niet met een label, we beginnen niet met een naam...
het is gewoon iemand daarvan binnen die we willen leren kennen."
- "Je moet ook niet al te naïef zijn...
er kunnen behoorlijke krachten spelen en in die zin moet je ook goed grenzen kunnen stellen en zeker en stevig zijn."
- "Sommige mensen noemen zich niet meer hulpverlener, maar hoopverlener.
Ik vind dat ook wel een leuke term."
- "Delen is helen."
