Zondag 29 maart, 20:01Kritiek op plan om aarde vanuit ruimte met spiegels te verlichten
Marijn Duintjer Tebbens
Heeft een zichtbare sterrenhemel zijn langste tijd gehad? Een Amerikaanse startup wil vijftigduizend megaspiegels in een baan om de aarde brengen die 's nachts - tegen betaling - zonlicht naar de aarde reflecteren. Als het bedrijf toestemming krijgt van de Amerikaanse autoriteiten, wil het al deze zomer een eerste spiegelsatelliet lanceren.
De spiegels, variërend van twintig tot vijftig meter doorsnee, die zonlicht terug naar aarde sturen, moeten een band van spiegels om de aarde vormen. Het bedrijf, Reflect Orbital, wil het nachtelijke zonlicht vervolgens verkopen aan overheden en bedrijven. Voor 5000 dollar (4300 euro) per uur schijnt een lichtstraal zo fel als een volle maan op elke gewenste plek.
Dit kan een enorme verstoring teweegbrengen in het dag-nachtritme van dieren.
Ecoloog Kamiel Spoelstra
"Je kunt straks met een app zonlicht bestellen op jouw locatie, met één druk op de knop", aldus oprichter
Ben Nowack op een conferentie vorig jaar. Hij denkt dat er vraag is naar het 's nachts bijlichten van reddingsoperaties, naar licht voor parken met zonnepanelen, maar ook naar extra zonlicht voor gewassen. "Er is ook veel belangstelling uit militaire hoek", zegt Nowack.
Ruimtevaartingenieur Onur Çelik van de TU Delft zegt dat het idee technisch vrij simpel is. "Als je spiegels hebt onder de juiste hoek tussen de zon en de aarde, kun je de zon weerkaatsen. Het concept is best aantrekkelijk."
Niet voor het eerst
Nieuw is het idee om zonlicht vanuit de ruimte op aarde te reflecteren niet. Midden jaren '90 lanceerde Rusland al eens met succes een satelliet met een reflectiescherm. Het moest de Siberische nachten minder donker maken. Op 4 februari 1993 trekt 's nachts een 5 kilometer brede lichtstraal van Zuid-Frankrijk naar het westen van Rusland. Het licht lijkt op de volle maan, al is er vanwege bewolking weinig van te zien. Enkele jaren later trekken de Russen de stekker uit het project. De Amerikanen halen het nu weer van stal en beloven nachtelijk zonlicht op bestelling.
Het plan stuit ook op weerstand. Astronomen hebben in een brief hun
zorgen geuit. Lichtvervuiling is nu al een groot probleem omdat het sterren en planeten minder zichtbaar maakt.
Dieren
Ook ecologen zijn bezorgd. "Dit kan een enorme verstoring teweegbrengen in het dag-nachtritme van dieren", zegt Kamiel Spoelstra van het Nederlands Instituut voor Ecologie. Dieren hebben de bescherming van de duisternis nodig om veilig rond te kunnen lopen of vliegen. Ook gebruiken ze de maan en sterren als oriëntatiepunt. "Als er opeens een lichtbron bijkomt, kan het zijn dat vogels de verkeerde kant op vliegen."
Reflect Orbital reageerde niet op meerdere interviewverzoeken van
Nieuwsuur. Tegen Amerikaanse media zegt oprichter Nowack dat het absoluut niet zijn bedoeling is om de aarde of dieren te schaden. In de
New York Times zegt hij: "We proberen iets te bouwen dat fossiele brandstoffen kan vervangen en alles van energie kan voorzien." Zijn bedrijf heeft bij investeerders 25 miljoen euro opgehaald voor de ruimteplannen.
De satelliet ter grootte van een koelkast bevat een reflecterende waaier. Op 600 kilometer boven de aarde zou die zich ontvouwen:
Reflect Orbital
Niet rendabel
Naast de weerstand van ecologen en astronomen is er nog een bedreiging voor het project: de financiële haalbaarheid. Het bedrijf wil 5000 dollar per uur vragen bij een jaarlijkse afname van 1000 uur. Met zonneparken wil Reflect Orbital een deal maken, waarbij het de extra opbrengsten van het beschijnen van de panelen deelt.
Australische onderzoekers berekenden dat tachtigduizend spiegelsatellieten gericht op zonneparken amper 20 procent van de opbrengst van overdag oplevert. De Nederlandse branchevereniging voor zonne-energie, Holland Solar, zegt dat zich nog geen leden hebben gemeld voor een nachtelijk zonnetje op hun zonnepark.
Holland Solar-directeur Nold Jaeger noemt het idee interessant. "Maar tegelijkertijd zitten huishoudens en bedrijven nu met een hoge energierekening die onvoorspelbaar is. Een oplossing is er nu al: batterijen. Plaats die naast zonneparken en je hebt 's nachts gewoon die zonnestroom."
Juridische stappen
De Amerikaanse instantie die toestemming voor de lancering moet geven, beslist waarschijnlijk binnen enkele weken over het verzoek. Mocht het er daadwerkelijk van komen en het ruimtelicht 's nachts ook Nederland bereikt, dan verwacht ecoloog Spoelstra juridische stappen van natuurorganisaties. "De Habitatrichtlijn stelt dat je kwetsbare diersoorten zoals vleermuizen geen schade mag berokkenen. Die zullen last hebben van grote lichtstralen uit de ruimte. Mijn advies: doe het niet."
www.nu.nl
thedecisionlab.com
nos.nl
