Zin en onzin van cryptovaluta

Goud **was historisch gezien zeer vaak het meest betrouwbare lange-termijn waardebehoudmiddel** en het is nog steeds een serieuze “noodgeld”-optie in extreme scenario’s, maar het is **al decennia geen “geld” meer in de praktische betekenis** en de bewering dat het “altijd het ware geld was en zal blijven” is romantisch en ideologisch gekleurd, maar objectief gezien **te absoluut**.

Een meer genuanceerde versie zou zijn:

“Goud is al duizenden jaren een van de allerbeste vormen van waardebehoud en crisisgeld, en dat zal waarschijnlijk nog heel lang zo blijven — maar het is al lang geen alledaags geld meer en dat wordt het in de moderne economie ook niet snel terug.”

Klik om te vergroten...

De uitspraak **“goud was altijd het ware geld en zal het ook altijd blijven”** is een populaire stelling onder goudliefhebbers en mensen die sceptisch staan tegenover fiatgeld (euro’s, dollars etc. die door overheden worden uitgegeven). Maar objectief bekeken is hij **gedeeltelijk waar, maar ook sterk overdreven en historisch niet helemaal accuraat**.

Laten we dit stap voor stap ontleden:

### 1. “Goud was altijd het ware geld”
Nee, dat klopt niet letterlijk “altijd”.

- Goud wordt al ≈ 5000–6000 jaar gewaardeerd als waarde-object, sieraad, statussymbool en ruilmiddel.
- De eerste echte **gouden munten** (gestandaardiseerd geld) dateren van rond 600–700 v.Chr. (Lydiërs in Klein-Azië).
- Maar het overgrote deel van de menselijke geschiedenis gebruikten mensen **geen** goud als alledaags betaalmiddel:
- Vee, graan, schelpen, zout, koper, zilver, sigaretten na WOII, etc. waren vaak geld.
- Veel grote beschavingen (China langdurig, India deels) gebruikten vooral **zilver** of zelfs papiergeld al in de 11e eeuw (Song-dynastie).
- Goud was meestal **te waardevol** voor dagelijks gebruik → vooral voor grote transacties, koningen, tempels, internationale handel.

Pas in de late 19e eeuw – begin 20e eeuw (≈ 1870–1914/1930) had de wereld een klassiek **gouden standaard**-systeem waarbij de meeste belangrijke valuta’s direct inwisselbaar waren voor goud. Dat was dus maar ≈ 40–50 jaar een min of meer globaal systeem.

Sinds 1971 (Nixon schafte de laatste goud-koppeling van de dollar af) is goud **nergens meer officieel geld**.

→ Goud was dus **vaak zeer belangrijk**, maar zeker niet “altijd” en niet overal het “ware geld”.

### 2. “het ware geld”
Hier zit de kern van de discussie.

Voorstanders van deze stelling (sound money / Austrian economics stroming) zeggen:

- Goud kan niet zomaar bijgedrukt worden → beschermt tegen inflatie / monetaire manipulatie.
- Het heeft zelf eigenschappen die geld idealiter moet hebben: schaars, duurzaam, deelbaar, draagbaar, herkenbaar, universeel geaccepteerd.
- Fiatgeld is “nep” omdat het alleen waarde heeft zolang mensen / overheid erin blijven geloven.

Tegenargumenten:

- Geld is in de eerste plaats **datgene wat in de praktijk als geld functioneert** → ruilmiddel, rekeneenheid, waardebehoud.
- Vandaag de dag voldoet goud niet meer aan de belangrijkste functie: **dagelijks ruilmiddel**. Je kunt er in de supermarkt niets mee kopen.
- Fiatgeld functioneert al 50+ jaar wereldwijd prima als ruilmiddel, ondanks inflatie.
- Goud heeft geen intrinsieke nutswaarde voor 99% van de mensen (je kunt er niet eten, drinken, wonen, elektriciteit van maken in relevante hoeveelheden).

### 3. “zal het ook altijd blijven”
Dit is het meest speculatieve deel → niemand weet de toekomst.

**Argumenten vóór “altijd”:**

- Goud heeft al duizenden jaren waarde behouden terwijl keizerrijken, valuta’s en hele monetaire systemen verdwenen.
- In extreme crisissituaties (hyperinflatie, oorlog, staatsfaillissement, wantrouwen in banken/overheid) grijpen mensen vaak terug naar goud.
- Centrale banken kopen nog steeds massaal goud bij (2022–2025 recordhoeveelheden) → ze zien het nog steeds als strategisch reserve-“geld”.

**Argumenten tegen “altijd”:**

- Technologie kan waarde volledig herdefiniëren (denk aan bitcoin-maximalisten die zeggen dat bitcoin het nieuwe “digitale goud” wordt).
- Als de hele wereld ooit een credible wereldmunt / AI-gestuurd geldsysteem krijgt, kan goud marginaal worden.
- Goud heeft al sinds 1971 geen monetaire rol meer in het dagelijks leven → het is vooral een **commodity + speculatief activum + verzekering**.

### Conclusie – in één zin

Goud **was historisch gezien zeer vaak het meest betrouwbare lange-termijn waardebehoudmiddel** en het is nog steeds een serieuze “noodgeld”-optie in extreme scenario’s, maar het is **al decennia geen “geld” meer in de praktische betekenis** en de bewering dat het “altijd het ware geld was en zal blijven” is romantisch en ideologisch gekleurd, maar objectief gezien **te absoluut**.

Een meer genuanceerde versie zou zijn:

> “Goud is al duizenden jaren een van de allerbeste vormen van waardebehoud en crisisgeld, en dat zal waarschijnlijk nog heel lang zo blijven — maar het is al lang geen alledaags geld meer en dat wordt het in de moderne economie ook niet snel terug.”

Wat denk jij zelf over goud — zie je het vooral als verzekeringspolis of als toekomstig geld?

Klik om te vergroten...

[...] het praktische probleem met fysiek goud **verhoogt de kans** op centralisatie (omdat mensen het toch in banken gaan stoppen), maar goud zelf is niet de schuldige — het is de menselijke neiging tot machtsconcentratie + de behoefte aan gemak die dat doet.

Als je puur fysiek goud in een samenleving zou afdwingen zonder banken toe te staan, zou je waarschijnlijk minder centralisatie zien… maar ook een extreem inefficiënte economie.

Klik om te vergroten...

Nee, de stelling dat goud **vanwege de moeilijke toepassing als fysiek ruilmiddel** automatisch leidt tot centralisatie van macht en piramidesystemen is **niet helemaal juist** — het is eerder een **gedeeltelijk waar** observatie, maar de causaliteit ligt vaak omgekeerd of is complexer.

Laten we het stap voor stap uitpakken:

### Praktische problemen met fysiek goud als alledaags ruilmiddel
- Goud is zwaar, moeilijk deelbaar zonder verlies, risicovol om te vervoeren, en je kunt er geen koffie mee kopen zonder een hele economie aan te passen.
- Daarom zagen we historisch bijna altijd al vrij snel een verschuiving naar:
- Zilver (lichter, beter voor kleinere transacties)
- Goudcertificaten / papier dat goud vertegenwoordigde
- Banken die goud bewaarden en receipten uitgaven

Zodra je die stap zet (goud in kluizen bij een kleine groep instellingen), ontstaat er al een **centralisatie-mechanisme**. Dat is waar je punt vandaan komt.

### Maar leidt dat per se tot piramidesystemen en machtsconcentratie?
Niet onvermijdelijk, maar het maakt het wel veel makkelijker. Historische voorbeelden:

- In de klassieke goudstandaard (eind 19e eeuw – begin 20e eeuw) lag het goud fysiek verspreid (bij mensen, bedrijven, lokale banken), maar de **convertibiliteit** werd steeds meer gecentraliseerd via nationale centrale banken.
- In tijden van oorlog/crisis werd goud vaak opgeëist/geconfisqueerd (VS 1933, vele landen tijdens WOII) → macht naar de staat.
- De goudpiramide zoals Lyn Alden en anderen die beschrijven: goud zit onderaan als ultieme harde asset, maar de claims erop (papiergeld, ETF's, futures, derivaten) worden steeds groter en abstracter naarmate je hoger in de piramide komt → risico op **fractioneel reserve-bankieren op goud** en dus instabiliteit.

De echte driver van centralisatie was vaak niet het goud zelf, maar de **noodzaak om het praktisch te maken** + de **natuurlijke neiging van staten en grote spelers om controle te willen over de monetaire basis**.

### Tegenargumenten waarom goud níét per se tot meer centralisatie leidt
- Goud is de enige monetaire asset die geen tegenpartij-risico heeft (niemand kan het bijdrukken of confisqueren zonder fysieke actie).
- Juist fiat-systemen (zonder gouddekking) blijken historisch veel makkelijker te centraliseren: oneindig bijdrukken → schuldexplosie → centrale banken met ongekende macht → QE → asset bubbles → grotere ongelijkheid.
- Veel libertair/anarcho-kapitalistisch denken ziet goud juist als **anti-centralisatie** wapen: je kunt het begraven, smokkelen, privé bewaren → macht moeilijker te confisqueren dan een bankrekening.
- Bitcoin probeert hetzelfde te doen, maar digitaal: "goud 2.0" zonder de fysieke problemen.

### Kort samengevat

| Aspect | Goud als puur fysiek ruilmiddel | Goud in praktijk (historisch) | Modern fiat-systeem |
|-------------------------------|----------------------------------|-------------------------------|---------------------|
| Centralisatie-risico | Laag (iedereen kan het vasthouden) | Hoog (banken + staat nemen controle) | Zeer hoog (centrale bank + schuldexpansie) |
| Praktisch dagelijks gebruik | Bijna onmogelijk | Via papier/certificaten → centralisatie | Zeer makkelijk |
| Neiging tot piramide | Matig | Sterk (fractionele reserves) | Extreem sterk |
| Weerstand tegen machtsgreep | Hoog | Matig | Laag |

Dus ja, het praktische probleem met fysiek goud **verhoogt de kans** op centralisatie (omdat mensen het toch in banken gaan stoppen), maar goud zelf is niet de schuldige — het is de menselijke neiging tot machtsconcentratie + de behoefte aan gemak die dat doet.

Als je puur fysiek goud in een samenleving zou afdwingen zonder banken toe te staan, zou je waarschijnlijk minder centralisatie zien… maar ook een extreem inefficiënte economie.

Klik om te vergroten...

fatsnotbad zei:

Mike

Klik om te vergroten...