Mike
Follow along with the video below to see how to install our site as a web app on your home screen.
Opmerking: This feature may not be available in some browsers.
Een groep Syrische mensen vertrok afgelopen najaar op vrijwillige basis naar hun thuisland. Een groot deel van de asielzoekers van wie de aanvraag is afgewezen, gaat niet terug. © ANP/HH
50.000 ongewenste vreemdelingen van de radar
Het aantal asielafwijzingen stijgt, maar veel uitgeprocedeerde asielzoekers vertrekken niet zomaar uit Nederland. Zowel de Brusselse als Haagse politiek breekt het hoofd over een systeem dat wél werkt: „Je hebt zowel een wortel als een stok nodig.”
Emile Kossen , Veerle Contant
22 december 2025
De afgelopen twaalf maanden kreeg iets meer dan een derde van de asielzoekers in ons land te horen dat ze recht op bescherming hebben en dus mogen blijven in Nederland. Dat ’inwilligingspercentage’ lag jarenlang veel hoger: tussen de 70 en 80 procent.
Het betekent ook dat meer asielzoekers ons land zullen moeten verlaten, als ook een (hoger) beroep negatief voor ze uitpakt. Vooralsnog gebeurt dat lang niet altijd. Van de 118.000 ongewenste vreemdelingen die de Dienst Terugkeer en Vertrek (DT&V) in zeven jaar tijd begeleidde bij vertrek, raakten maar liefst zo’n 50.000 mensen uit beeld. Dat blijkt uit een nieuw, groot onderzoek van het WODC.
’Verdwenen’ in de illegaliteit of elders in EU
Ze staan geregistreerd als ’verdwenen’, schrijven de onderzoekers: de illegaliteit in of naar een ander EU-land. Het gaat niet alleen om uitgeprocedeerde asielzoekers, maar het kunnen ook mensen zijn zonder geldig visum of die wegens crimineel gedrag het land moeten verlaten.
Terugkeer van afgewezen asielzoekers is al jaren een hoofdpijndossier, in Nederland en elders in de EU. Sommigen zitten vast in een soort juridisch niemandsland: ze krijgen te horen dat ze hier geen recht op bescherming hebben, maar hun thuisland weigert ze terug te nemen. Anderen doen er zelf alles aan om niet weg te hoeven: ze hebben vaak veel geld betaald voor de reis naar Europa en achtergebleven familie heeft hoge verwachtingen.
’Situatie is volstrekt onhoudbaar’
„Je hebt veel mensen die terug moeten en die wel terug kunnen, maar niet terug willen”, zegt Kamerlid Diederik Boomsma (JA21). „En dat is op zich ook niet gek; leven in illegaliteit hier is voor velen beter dan in arme, corrupte en onvrije landen van herkomst. Maar het is volstrekt onhoudbaar en we moeten onze wetten handhaven.”
https://archive.ph/o/hXfwQ/https://...sielzoekers-in-oeganda-onderweg/92923698.html
De vraag is wel hoe. In de ’ambitieuze agenda’ van de formerende partijen CDA en D66 staat dat ze kijken naar de EU voor een beter systeem. Brussel keurde onlangs een nieuwe terugkeerrichtlijn goed: zo moeten EU-landen elkaars besluiten gaan erkennen. Als iemand in Duitsland een vertrekbevel heeft gekregen en daarna naar Nederland reist, zou Nederland die persoon ook moeten kunnen terugsturen.
’Meer mogelijkheden voor detentie voor uitzetting’
Ook zijn CDA en D66 voorstander van ’ruimere mogelijkheden voor gesloten opvang, voorafgaand aan uitzetting’. Momenteel kunnen ongewenst verklaarde vreemdelingen zes maanden worden vastgehouden voor vertrek; die periode kan door de rechter worden verlengd tot achttien maanden. Een belangrijke voorwaarde: mensen bij wie er geen uitzicht op uitzetting is, mogen niet worden vastgezet.
Boomsma wil daarom dat er veel meer druk wordt gezet op landen die weigeren hun landgenoten terug te nemen. „Dat is onacceptabel. Een land werkt niet mee? Dan ook geen visa meer voor zakenlieden of anderen. Of pas over zes maanden. Overigens is het beter om daar gewoon goede afspraken mee te maken met positieve inzet.”
Terugkeerhubs liggen onder vergrootglas
Het meest besproken onderdeel van een nieuwe Europese aanpak zijn de ’terugkeerhubs’. Het Europees Parlement gaf onlangs toestemming om asielzoekers naar ’derde landen’ te sturen, plekken waar die mensen geen binding mee hebben. Italië probeerde dat al, door opvanglocaties te openen in Albanië, maar rechters staken er meermaals een stokje voor. Nederland probeert zo’n idee uit te werken met Oeganda.
https://archive.ph/o/hXfwQ/https://...kers-en-uitzetcentra-buiten-eu/103970745.html
Het is vooralsnog onduidelijk of er echt EU-terugkeerhubs zullen komen. Zo mogen derde landen geen mensenrechtenschendingen begaan en moet de Europese Unie dat op een bepaalde manier kunnen garanderen.
Mensen warm maken voor vrijwillige terugkeer vaak snellere optie
Blijft over de ’vrijwillige terugkeer’. Nederland doet al van alles om ongewenste vreemdelingen te overtuigen terug te gaan: met geld, vliegtickets en opleidingen. In de praktijk is het vaak een snellere route dan het stroperige diplomatieke pad.
Het effect is relatief beperkt. Neem de grootste groep asielzoekers van de afgelopen jaren: mensen uit Syrië. Sinds de val van het Assad-regime krijgen ze steeds vaker een asielafwijzing, maar tot 1 november vertrokken slechts 790 Syrische asielzoekers uit ons land, aldus cijfers van DT&V. Ter vergelijking, dit najaar zaten nog zo’n 25.000 Syriërs in een azc. Met een tijdelijk verhoogde bonus van 5000 euro per persoon hoopt Nederland het aantal vrijwillige vertrekkers op te krikken.
![]()
„Wat Nederland vaak vergeet, is dat wortels veel beter werken als je ook een stok prominent in beeld hebt.”
Diederik Boomsma
Kamerlid JA21
Terugkeerhulp is bijna nooit de belangrijkste reden om te vertrekken, schrijft het WODC. Wel is de begeleiding zinvol, welwillenden kunnen de logistieke en praktische hulp vaak goed gebruiken.
Prima om mensen een wortel voor te houden, denkt Boomsma. „Je kunt best kijken of je mensen kunt helpen om die stap te zetten, welke projecten het beste werken, waarbij je ook in het land van herkomst een deel van die hulp uitkeert.” Maar, zo vervolgt hij: „Wat Nederland vaak vergeet, is dat wortels veel beter werken als je ook een stok prominent in beeld hebt.”